افسانه‌ها درباره فناوری SIP

فناوری - افسانه‌ها درباره فناوری SIP

دیوارهای سنگی و چوبی عیبی مشترک دارند: رسانایی گرمایی بالا، که ساخت خانه گرم بی‌عایق را ناشدنی می‌کند. امروز هیچ فناوری از همه سو بی‌عیب نیست. از همین رو جدل هواداران مصالح گوناگون فرو نمی‌نشیند. همه این فناوری‌ها در ساخت کم‌ارتفاع به کار می‌روند. گزینش مصالح همیشه یک سازش است. پس عیب‌های خانه کانادایی به‌واقع چقدر جدی‌اند؟

سه موضوعی که بیش از همه درباره SIP گفته می‌شود آتش‌گیری، محیط زیست و جوندگان است (به دیگرها هم پایین‌تر می‌پردازیم). و تنها آتش‌گیری است که به‌واقع بحث جدی می‌ارزد. آن دو عیب ادعایی دیگر ساختگی‌اند.

اشتعال‌پذیری

این جان اختلاف هواداران خانه چوبی و خانه آجری است. آتش‌گیری هر مصالح ساختمانی عیب است. پس چرا ساخت خانه فردی از مصالح سوختنی ممنوع نیست؟

نکته این است که دیوار نسوز نه از آتش و نه از آتش‌افروزی حفاظت نمی‌کند. این یک واقعیت است. آتش‌سوزی در هر گونه خانه‌ای رخ می‌دهد، هر مصالحی که دیوار داشته باشد. دیوارها نمی‌سوزند. آنچه درون خانه است می‌سوزد. بر پایه آمار، وسایل خانه ده برابر بیش از هر چیز دیگری آتش می‌گیرند و سرچشمه پخش آتش‌اند. در بیش از 90% موارد مردم از مسمومیت با فرآورده‌های سوختن آنچه درون ساختمان است می‌میرند (مبلمان، فرش، نازک‌کاری داخلی و مانند آن). امروز هر ساختمان مسکونی مانند منقلی است تا لبه پر از هر گونه مصالح سوختنی. جز آنکه خانه منقلی یک‌بارمصرف است، حتی اگر دیوارهایش سنگی باشد.

هر آتش‌نشانی تأیید می‌کند که خاموش کردن خانه چوبی از سنگی سخت‌تر است. اما تفاوت اصلی برای صاحبان خانه میان خانه چوبی و آجری این است که خانه چوبی پس از آتش پی و خاکستر می‌گذارد، و آجری پی و دیوارهایی که باید خراب شوند، چون 60-70% استحکامشان را از دست داده‌اند. عکس زیر پیامد آتش‌سوزی جنگل‌های تابستان 2010 را نشان می‌دهد. اینجا چه مانده است؟

حتی اگر آتش‌نشانان بتوانند دیوارهای آجری را نجات دهند، صاحب ناچار است نازک‌کاری بیرونی و داخلی، همه تأسیسات، سقف‌های چوبی، سازه بام و پوشش آن را از نو بسازد. و این‌ها هزینه‌های اصلی ساخت هر خانه‌اند. بوی آتش‌سوزی تا همیشه در دیوارهای سنگی می‌ماند. توصیه معمول متخصصان در این حال، خراب کردن همه چیز و ساخت خانه‌ای نو روی پی قدیم است.

آتش‌گیری دیوارها در ساختمان‌های آپارتمانی بسیار مهم است. مسئله امنیت مردم است. در ساختمان‌های چندطبقه بسیار وقت‌ها دود راه‌پله راه فرار مردم طبقات بالا را می‌بندد. حتی با دیوار و سقف نسوز، در برج‌ها بسیار وقت‌ها چند آپارتمان و حتی طبقه‌های کامل می‌سوزد. برای خانه‌های یک یا دوطبقه اما مصالح دیوار چندان مهم نیست. هر کسی که بتواند تخلیه کند، همیشه پیش از آنکه دیوار و سقف شروع به سوختن کند موفق می‌شود.

احتمال سوختن خانه هر آدم سالمی را می‌ترساند. همین اندیشه که چنین دارایی گرانی می‌تواند در آتش نابود شود، در آغاز همه صاحبان خانه‌های نو را نگران می‌کند. با گذر زمان این نگرانی فرو می‌نشیند. مردم هوشیاری‌شان را از دست می‌دهند. در خانه پریز معیوب پیدا می‌شود و مانند آن. در بیشینه بزرگ خانه‌ها و آپارتمان‌های خصوصی کپسول آتش‌نشانی معمولی نمی‌یابید، گرچه همه می‌فهمند تکیه تنها به رسیدن آتش‌نشانی نابخردانه است. ویژه در خانه ویلایی. اگر آتشی در حضور شما درگیرد، کپسولی دمِ دست هزار بار بیش از دیوار آجری به کار می‌آید. خوب است در ویلا دو سطل کنار بشکه یا گودال آب آماده باشد، و مانند آن.

جدا از داشتن وسایل اولیه آتش‌نشانی، ایمنی آتش هر خانه در کل با این تدبیرها تأمین می‌شود:

• حفاظت از آتش، سازه‌ای یا با رنگ‌ها و ترکیب‌های کندسوز؛
• رعایت الزامات سیم‌کشی برق؛
• رعایت الزامات آتش برای بخاری، اجاق، شومینه و مانند آن؛
• رعایت الزامات آتش در ساخت‌وساز زمین (فواصل آتش، دیوارهای آتش‌بند و مانند آن)؛
• رعایت قواعد ایمنی آتش.

هر یک از این بندها صد برابر مهم‌تر از مصالح دیوار است! آتش‌سوزی از سهل‌انگاری در این تدبیرها رخ می‌دهد. بر پایه وزارت وضعیت‌های اضطراری روسیه، دلیل‌های اصلی آتش‌سوزی پیش از هر چیز برخورد بی‌احتیاط با آتش، بازی کودکان با آتش، تجهیزات برقی معیوب و تخلف از قواعد ایمنی آتش در کار با اجاق و وسایل برقی خانگی است. از این نگاه، همه خانه‌های فردی به یک اندازه در خطر آتش‌اند. همه چیز نه به مصالح دیوار، به صاحبان خانه بستگی دارد. ضمناً بر پایه همان وزارت، الکل 50% از «آسیب‌دیدگان آتش‌سوزی» را نابود کرد.

حالا خانه SIP را با خانه چوبی از نگاه آتش‌گیری بسنجیم. مصالح سوختنی ساختمانی را بسیار وقت‌ها با چوب می‌سنجند، چون چوب به‌عنوان مصالح نازک‌کاری یا سازه معمولاً برای مردم پرسشی نمی‌سازد. با این‌همه، به همه شاخص‌ها از پرخطرترین مصالح ساختمانی در آتش است، از جمله از نگاه سم در آتش. در پیرولیز چوب بیش از 350 ماده آزاد می‌شود. دود چوب نه تنها برای تنفس زیان‌آور است. کباب پخته بر زغال سرطان‌زاست. با این‌همه، بشر 100 هزار سال است خوراکش را روی آتش می‌پزد، پس کسی به گفته دانشمندان درباره زیان دودی‌ها گوش نمی‌دهد.

پنل SIP بدون نازک‌کاری، مانند هر سازه چوبی، درجه سوم مقاومت آتش، K3 را دارد. دامنه کاربرد SIP در ساخت همان دامنه چوب است.

پلی‌استایرن منبسط PSB-25 ‏98% هوا است. پلی‌استایرن سوختنی در PSB-25 بسیار کم است، تنها 2%! از این رو پلی‌استایرن منبسط در سوختن 7-8 برابر کمتر از چوب خشک با همان حجم انرژی گرمایی آزاد می‌کند. چوب و پلی‌استایرن منبسط را نمی‌توان به وزن سنجید، چنان‌که همه مخالفان پلی‌استایرن منبسط بی‌استثنا می‌کنند. یک متر مکعب PSB-25 ‏15-17 کیلوگرم وزن دارد، در حالی که m3 چوب خشک 500 کیلوگرم. سنجش این دو مصالح به حجم در سازه خانه شدنی است، اما به جرم به‌هیچ‌روی نمی‌توان کنار هم گذاشت. مصالحی که در خانه کانادایی سوختن را می‌خوراند بسیار کمتر از خانه چوبی معمولی است.

پلی‌استایرن منبسط از چوب کم‌خطرتر است، چون در دمای بالاتری (نزدیک 2 برابر) آتش می‌گیرد.

در آتش‌سوزی همه مصالح سوختنی دود سمی آزاد می‌کنند. حتی پشم شیشه. در آتش‌سوزی دود پلی‌استایرن منبسط کم‌سم‌تر از دود چوب، پشم، چرم، فوم پلی‌اورتان و بسیاری مصالح ساختمانی دیگر است. این دلخوشی ناچیزی است، هرچند آن‌قدر هولناک نیست که برخی منتقدان پلی‌استایرن منبسط می‌کوشند نشان دهند.

پلی‌استایرن منبسط PSB در سوختن هیچ عامل جنگ شیمیایی مانند «فسژن» آزاد نمی‌کند. درباره‌اش پایین‌تر بخوانید. وقتی پلی‌استایرن در هوای آزاد می‌سوزد، به سبب دوده بسیارش دود سیاه غلیظ می‌دهد. دوده کربن آزاد است و سمی نیست.

بوی شیرین هنگام ذوب پلی‌استایرن منبسط، استایرن است. غلظت بالای استایرن (600 ppm) در هوا تحریک چشم و دل‌آشوبی می‌آورد، اما بوی استایرن در غلظت تنها 200 ppm برای انسان تاب‌ناپذیر می‌شود، یعنی پیش از آنکه غلظتش خطرناک گردد. همین بوی تاب‌ناپذیر از ضرورت تخلیه فوری هشدار می‌دهد. مرگ از دم کشیدن بخار استایرن بعید است (عدد سم حاد استایرن، LD50 پس از 30 دقیقه مواجهه، 10000 ppm است). برای روشن شدن نسبت: 1 ppm بیش از 2 هزار برابر غلظت مجاز هوا است. اطلاعات کامل‌تر درباره سم استایرن پایین‌تر آمده است. برای تبدیل یکا در استایرن: 1 ppm = 4,26 میلی‌گرم بر m3

با گسترش آتش، استایرن آزادشده از پلی‌استایرن منبسط بیشتر به مونوکسید کربن، دی‌اکسید کربن و آب می‌شکند. نتیجه پژوهشگران روشن است: در آتش‌سوزی، خطر سمی اصلی از سوختن پلی‌استایرن منبسط، مانند سوختن چوب، مونوکسید کربن (CO) است.

برخلاف استایرن، مونوکسید کربن بو و مزه ندارد و محرک نیست. از همین رو مونوکسید کربن را «قاتل خاموش» نامیده‌اند. بیشتر بر دستگاه عصبی مرکزی اثر می‌گذارد و کسی که گاز بر او چیره شود نمی‌تواند دریابد چیزی درست نیست.

پنل‌های SIP از پلی‌استایرن منبسط PSB-S به‌عنوان عایق بهره می‌برند (خودخاموش‌شو، رده SE در رده‌بندی جهانی). زمان خودسوزی پلی‌استایرن منبسط نوین خودخاموش‌شو از 1 ثانیه بیشتر نیست. پلی‌استایرن منبسط هیچ به باروت نمی‌ماند. آتش‌سوزی به سبب پلی‌استایرن منبسط آغاز نمی‌شود. PSB-S را با کبریت یا ته‌سیگار خاموش‌نشده نمی‌توان آتش زد. برای سوختن پلی‌استایرن منبسط خودخاموش‌شو منبع شعله باز لازم است، مانند آتشی که پیش‌تر درگرفته.

در پنل SIP پلی‌استایرن منبسط با ورق‌های OSB-3 که سخت می‌سوزند از شعله باز حفاظت می‌شود. دلیلش آن است که در ساخت OSB-3 چسبی نسوز به کار می‌رود و سوختن تراشه‌های چوب را دشوار می‌کند. آزمایشی روی پنل SIP انجام دادیم که سیم‌کشی معیوب را شبیه‌سازی می‌کرد. ویدیو را ببینید.

پلی‌استایرن منبسطی که در ساخت پنل‌های SIP به کار می‌بریم در گروه آتش‌گیری G3 (سوختنی معمولی)، گروه اشتعال‌پذیری V2 (میانه)، دودزایی D3 (بالا) و سم T2 (میانه) است. برای مقایسه، چوب G4 (پرسوز)، V3 (آسان‌اشتعال)، D2 (میانه)، T3 (پرخطر) است!

نتیجه: از همه آنچه گفته شد برمی‌آید سازه‌های پنل SIP در آتش خطرناک‌تر از چوبی نیستند.

راه‌حل سازه‌ای معمول برای بالا بردن مقاومت آتش دیوارهای پنل SIP، اندودکاری یا نازک‌کاری با ورق گچی و دیگر ورق‌های نسوز است (ورق گچی‌الیافی، ورق منیزیم‌شیشه، ورق خرده‌چوب-سیمان و مانند آن)، و بی‌پروفیل راهنما. دیوارهای پنل SIP این را ممکن می‌کنند. نبودِ فاصله هوایی زیر ورق گچی پخش شعله را دشوار می‌کند. چنین دیواری بیش از 45 دقیقه در برابر آتش باز می‌ایستد.

پس از نازک‌کاری با ورق گچی، SIP به رده دیگری از خطر آتش سازه‌ای می‌رود (K2 و حتی K1)، که کاربرد SIP را برای دیوار خانه‌های تا 3 طبقه ممکن می‌کند. در پایان 2010 پنل‌های SIP معمولی (OSB-3 12 میلی‌متر و PSB-25S) پوشیده با ورق گچی آزمون‌های رسمی را در مرکز آزمون «اوگنستویکوست» در Moskva گذراندند و گواهی رده خطر آتش K1(45) گرفتند. حد مقاومت آتش 90 دقیقه تعیین شد! این زمانی است که نه تنها برای تخلیه بس است، بلکه برای مهار آتش پیش از رسیدن آتش‌نشانی هم (اگر چیزی برای مهار باشد).

چند کلمه درباره هیاهوی رسانه‌ها و اینترنت روسی بر سر خطر آتش پلی‌استایرن منبسط که پس از فاجعه کلوب «خرومایا لوشاد» برخاست.

پلی‌استایرن منبسط سوخته یا جمع‌شده فرآورده‌ای بی‌کیفیت است. وقتی چنین آزمایش‌هایی با پلی‌استایرن منبسط در تلویزیون نشان داده می‌شود، نام تولیدکننده و نشان تجاری گفته نمی‌شود. نه از آن رو که نمی‌خواهند کسی را بدنام کنند. آن‌ها به‌سادگی نمی‌دانند.

برای جعل ارزان PSB-S تجهیزاتی به بهای تنها نزدیک 500 هزار روبل بس است! کار چنین تجهیزاتی را در اینترنت روسی می‌توانید ببینید. به پلی‌استایرن منبسط «بازار سیاه» هیچ کندسوزکننده‌ای افزوده نمی‌شود. اما فرآورده بی‌کیفیت مسئله بازار روسیه است، نه مسئله پلی‌استایرن منبسط. مانند ودکای «تقلبی» است. بودنِ زهر در بازار واقعیت است، اما نمی‌توان گفت ودکا متانول رقیق‌شده است.

PSB تقلبی در بازار از ودکای «تقلبی» یا بنزین «بازار سیاه» کمتر نیست. تولیدکنندگان رسمی PSB وقتی نشان خود را روی پلی‌استایرن منبسط بازار سیاه می‌بینند خشمگین می‌شوند، اما به‌واقع کاری نمی‌توانند. در این وضع، پلی‌استایرن منبسط را، مانند دیگر مصالح ساختمانی، باید از تولیدکننده‌ای شناخته و با نام نیک، و مستقیم خرید. قیمت بالا به‌خودی‌خود تضمین نیست، اما قیمت پایین نخستین نشانه جعل است!

در خرید پنل‌های SIP به کیفیت پلی‌استایرن منبسط هم باید توجه کرد. در مصالح، در تولید پنل‌های SIP تنها روی کیفیت پلی‌استایرن منبسط و مقدار چسب می‌توان «بی‌آنکه مصرف‌کننده ببیند» صرفه کرد. از همین رو پنل‌های SIP ارزان بیشتر پلی‌استایرن منبسط «بازار سیاه» دارند.

نکته دیگری که نباید از یاد برد. عیب مصالح هست، و تخلف از فناوری ساخت و شکستن قوانین ساختمان و آیین‌نامه فنی هست. این دو مسئله را نباید آمیخت. پشت هر آتش‌سوزی‌ای که پلی‌استایرن منبسط در آن است، تخلفی از فناوری و آیین‌نامه ایستاده است. خطر مصالح نیست، آدم‌ها و نظام است. و این عاملی است که هیچ مصالحی شما را از آن نمی‌رهاند. اگر در آتش دود بر شما چیره نشود، سقفی که زیر برف می‌ریزد ممکن است لهتان کند، و مانند آن.

کاربرد مصالح در ساخت را قانون فدرال شماره 123-FZ مصوب 22 ژوئیه 2008، «آیین‌نامه فنی الزامات ایمنی آتش» تنظیم می‌کند. پایبندی به این قانون به‌واقع پاسداری از جان، سلامت و دارایی شهروندان و اشخاص حقوقی و دارایی دولتی و شهرداری را در برابر آتش تأمین می‌کند. آیین‌نامه‌ای بسیار سخت‌گیر است.

در شرایطی که آیین‌نامه‌ها تعیین کرده‌اند، در ساخت کاربرد مصالح سوختنی مانند چوب، پلی‌استایرن منبسط، پشم سنگ، لینولئوم و بسیار دیگر مجاز است. محدودیت‌ها سخت‌اند. مثلاً در روسیه ساخت خانه فردی چوبی بیش از دو طبقه ممنوع است (این برای خانه‌های کانادایی هم هست)، خانه‌های همسایه باید با دیوار آتش‌بند جدا شوند و مانند آن. در آمریکا قوانین ساده‌تر است. آنجا برخلاف روسیه ساخت ساختمان چندطبقه از SIP ممنوع نیست. آنجا دهه‌ها است به فناوری SIP خو گرفته‌اند، تا آنجا که حتی پمپ بنزین را از پنل‌های SIP مونتاژ می‌کنند (عکس از سایت SIPA):

همه سخنان درباره خطر آتش مصالح و فناوری‌ها بیرون از چارچوب آیین‌نامه فنی، یاوه‌گویی آماتورهاست. هر مصالح ساختمانی اگر با تخلف از آیین‌نامه فنی جاری به کار رود پرخطر است! در «خرومایا لوشاد» تخلف‌ها ناباورانه بود. پلی‌استایرن منبسط روی سقف تنها یکی از تخلف‌های سنگین آیین‌نامه فنی بود. آتش‌بازی پلی‌استایرن منبسط را آتش نزد، سقف سوختنی زیر آن را آتش زد. جدا از سقف کاذب، نازک‌کاری پلاستیکی دیوار هم سوخت. اما علت اصلی فاجعه این بود که مردم آن زیرزمین اگر آتشی درمی‌گرفت هیچ شانس نجاتی نداشتند: پنجره‌ها را آجر گرفته بودند و برای بازدیدکنندگان نه خروجی، بلکه گذرگاهی عمداً باریک به بیرون مانده بود. گزارش شاهدان فاجعه را بخوانید.

این پیش‌تر هم رخ داده است. آتش‌سوزی هولناک 2006 در بیمارستان شماره 17 مسکو جان 46 نفر را گرفت که در طبقه پشت نرده و درهای فلزی بسته شده بودند. آن‌بار هم شتابان مصالح نازک‌کاری دیوار را گناهکار فاجعه خواندند و دیرزمانی بحث کردند که همه‌اش حادثه بود یا آتش‌افروزی.

فاجعه پرم موجی از جدل‌های شبه‌علمی درباره رواییِ کاربرد پلی‌استایرن منبسط سوختنی برای عایق نمای ساختمان‌های چندطبقه برانگیخت. این هیچ پیوندی با ساخت خانه‌های فردی ندارد! الزامات آیین‌نامه فنی اینجا سنجش‌پذیر نیست. به‌دقت که بگوییم، گاز خانگی را هم باید در ساختمان‌های مسکونی ممنوع کرد: سمی و انفجاری است. و هر راه‌پله‌ای الکلی خودش را دارد.

با کاربرد فنی درست، PSB-S برای عایق‌کاری ساختمان‌های چندطبقه ایمن است. مثلاً سیستم «نمای مرطوب» عایق‌کاری پلی‌استایرن منبسط (اندود روی عایق) در رده خطر آتش K0 جای می‌گیرد، که بالاترین تراز ایمنی آتش است! هر مصالحی اگر نادرست به کار رود خطرناک است.

برای ساخت فردی (کم‌ارتفاع)، پلی‌استایرن منبسط نوین از نگاه خطر آتش ایمن است. همخوانی پلی‌استایرن منبسط با الزامات آیین‌نامه فنی، مانند هر مصالح ساختمانی دیگر، همیشه با گواهی تأیید می‌شود.

جوندگان

در کل، این سخنی درباره هیچ است. جوندگان در پنل‌های SIP لانه نمی‌کنند. این واقعیتی است که دهه‌ها بهره‌برداری از خانه‌های SIP نه تنها به‌عنوان مسکن بلکه به‌عنوان انبار، مغازه و مانند آن تأیید می‌کند. تجربه بسیاری گرد آمده است. صدها هزار خانه SIP در آمریکا و کانادا ساخته شده. SIP ده سال است در روسیه در ساخت به کار می‌رود و شمار خانه‌های ساخته‌شده امروز به هزارها می‌رسد.

پلی‌استایرن منبسط خوراک موش نیست. این یک واقعیت علمی است. جوندگان درون SIP لانه نمی‌سازند. تجربه همین را نشان می‌دهد. پس خطر جوندگان برای SIP ساختگی از کار درمی‌آید.

ادبیات خارجی و اینترنت از خطر موریانه می‌گویند. این مشکل با افزودنی‌های ویژه در OSB حل می‌شود. در روسیه موضوعیت ندارد.

گزارش‌هایی هست از سنجاب‌های خاکستری که در یک منطقه آمریکا به پیش‌آمدگی سقف SIP توجه کرده‌اند. اما مسئله موش و SIP موضوع اینترنت روسی است. پرسش جوندگان پیوسته در انجمن‌های ساختمانی سر برمی‌آورد. و این سخنان از خطر جوندگان برای پنل‌های SIP شاید هرگز تمام نشود، چون این جانوران کوچک همه‌جا زادوولد می‌کنند و همه چیز را می‌جوند. مواردی شناخته هست که موش‌ها در جست‌وجوی خوراک بتن را جویده‌اند.

نکته اصلی: مسئله «SIP و جوندگان» وجود ندارد! مسئله «جوندگان و عایق» هست. دقیقاً عایق است که جوندگان اگر به آن برسند می‌توانند آسیبش بزنند و عایق گرمای خانه را بشکنند. مهم نیست چه دیوار یا سقفی عایق می‌شود، آجری، چوبی یا قابی، و چه عایقی به کار می‌رود. همه عایق‌های کارآمد امروزی بی‌تدبیر حفاظتی درست در برابر دندان جوندگان نمی‌ایستند.

اما حتی سخت‌ترین منتقدان عایق هم بر این مسئله تمرکز نمی‌کنند. تولیدکنندگان خارجی پلی‌استایرن منبسط همیشه تأکید می‌کنند PSB چقدر برای جوندگان بی‌جاذبه است. نکته این است که مسئله جوندگان به‌سادگی تمام برداشته می‌شود: دسترسی جوندگان به عایق بسته یا دشوار می‌شود. این همان راه‌های حفاظت سازه‌ای است. و پیشگیری البته لازم است. بی‌پیشگیری موش به هر خانه‌ای درمی‌آید، حتی به طبقات بالای برج‌های بتنی.

در گفت‌وگو از مسئله جوندگان یاد داشته باشید که جوندگان عایق‌های نرم الیافی، از جمله پشم سنگ و پشم شیشه، را برای لانه‌سازی ترجیح می‌دهند. پایین‌تر عکس لانه یک موش صحرایی در پشم سنگ سقف زیرشیروانی طبقه دوم یک خانه ویلایی است:

پلی‌استایرن منبسط خوراک جوندگان نیست، یعنی برایشان ارزش غذایی ندارد. از این رو پلی‌استایرن منبسط درون SIP جوندگان را نمی‌کشد. موش‌ها در پلی‌استایرن منبسط لانه نمی‌سازند، اما می‌توانند در آن تونل بزنند. از این رو پلی‌استایرن منبسط، مانند هر عایق، به حفاظت نیاز دارد.

در سازه‌های SIP پلی‌استایرن منبسط با تخته و ورق OSB کیپ محصور است. دشوار است توضیح دهیم چرا موش‌ها در شرایط طبیعی OSB-3 را نمی‌جوند، اما این یک واقعیت است. یک فرض این است که ساختار ویژه OSB-3 سدی می‌سازد که جوندگان از آن نمی‌گذرند. تراشه‌های چوب آکنده از چسب در OSB به‌واقع سخت و شکننده مانند شیشه‌اند. کوشش برای کار با OSB بی‌دستکش بی‌درنگ پوست دست را زخم می‌کند. جدا از این، گمان می‌رود تراشه‌هایی که در OSB-3 در جهت‌های گوناگون نشسته‌اند راه جوندگان را می‌بندند.

در اصل، حفاظت سازه‌ای عایق پنل‌های SIP از جوندگان را می‌توان با گذاشتن توری فلزی یا مانند آن زیر نازک‌کاری دیوار بیرونی قوی‌تر کرد. اما کسی این کار را نمی‌کند، چون نیازی نیست. خردمندانه‌تر آن است که با چنین مشکل‌های بعید، اگر و هرگاه رخ دادند، روبه‌رو شویم. و چنین موردی وجود ندارد.

در عمل تا امروز هیچ آسیبی از جوندگان به پنل‌های SIP ندیده‌ایم. از این رو هیچ تدبیر ویژه‌ای برای دفع جوندگان توصیه نمی‌کنیم و به کار نمی‌بریم.

در هر خانه خصوصی داشتن سلاحی زیستی، یعنی گربه، یا سلاحی روانی، یعنی دورکننده فراصوتی جوندگان و مانند آن سفارش می‌شود. راه‌های سازه‌ای مانند همیشه توری روی بازشوهای تهویه کرسی است. دسترسی جوندگان زیر نمای تهویه‌شده را می‌توان، مثلاً با توری فلزی، بست.

جوندگان، مانند آتش‌سوزی، مسئله مصالح سازه پوشاننده خانه فردی نیستند. این پیش از هر چیز مسئله پیشگیری است. اگر بی‌مسئولیت باشید، حتی دیوار سنگی هم به کارتان نمی‌آید. کاربرد عایق کارآمد و چوب، توجه بیشتر به ایمنی آتش و بهداشت را می‌خواهد، و این در واقع چیز خوبی است.

محیط زیست

هیچ چیز بی‌عیب نیست. در اینترنت روسی درباره هر مصالح ساختمانی آن‌قدر بد نوشته‌اند که گویی چیزی برای ساختن نمانده است. صدها نفر در یافتن، ساختن و پخش کردن مطالب بدنام‌کننده علیه مصالح و فناوری‌های رقیب دست دارند. این مصرف‌کننده را در وضع نسبتاً سختی می‌گذارد. جدا کردن اطلاعات از زائدات وقت بسیاری می‌برد.

همه مصالح و فناوری‌های ساختمانی به شیوه خود خوب‌اند. و همه مصالح عیب دارند، حتی آجر سرامیکی. چند نفر را شوره‌زدگی پیوسته روی آجر نمای گران دل‌زده نکرده است؟ و خوردگی نمکی، پوسته شدن و پودر شدن آجر ساختمانی؟ و این در سال‌های نخست بهره‌برداری!

کوشش برای سنجش مصالح گوناگون به جدول‌های بزرگ سود و زیان می‌انجامد. اما گزینش واقعی فناوری و مصالح را تنها دلیل‌های عینی تعیین نمی‌کند. سلیقه شخصی وزن بسیار دارد.

تبلیغ و پادتبلیغ برای اثر گذاشتن بر سلیقه ما است. جدل در انجمن‌ها و جاهای دیگر ابزاری نیرومند و بسیار کارآمد برای پادتبلیغ است. جدل در اینترنت چیز گیرایی است. احساس بسیار دارد، هر یاوه‌ای می‌توان نوشت، دشنام داد و مانند آن. استدلال سنجیده می‌تواند مخاطب را به دیدگاهی که کار می‌خواهد بکشاند.

سلامت و ساختمان فلسفه نیستند. جدل اینجا حقیقت نمی‌زاید. اینجا همه چیز مشخص است و با روش‌های علمی بررسی می‌شود. قوانین، استانداردهای GOST، قوانین و قواعد ساختمانی و بهداشتی و استانداردهای بهداشت هست. فهرست‌های جهانی مصالح ساختمانی زیست‌ایمن هست. در بیرون، پایگاه‌های بزرگی از داده‌های علمی درباره زیست‌سازگاری همه مصالح ساختمانی و مواد شیمیایی آن‌ها گرد آمده و نظم یافته است. دسترسی به این اطلاعات باز است. مثلاً پرونده وزارت بهداشت آمریکا درباره استایرن (نوامبر 2010) ‏283 صفحه دارد. چنین پرونده‌هایی در اروپا هم ساخته شده. سازمان‌های جهانی و مانند آن هم هست. در همان حال، در اینترنت روسی مردم با ارجاع به کتاب و مرجع‌های دهه 50 و 70 جدل می‌کنند، که به این مسائل تنها چند سطر داده‌اند.

اینجا کوتاه از «داستان‌های ترساننده» زیست‌محیطی اینترنت روسی و رسانه‌ها درباره SIP می‌گذریم.

OSB-3

تنها دو سال پیش مردم را بیشتر فقط از ورق‌های OSB-3 می‌ترساندند. همین مصالح است که زیست‌سازگاری SIP را تعیین می‌کند، چون روی وجه بیرونی پنل می‌نشیند و درون آن را بسیار خوب از محیط جدا می‌کند.

برای روسیه، OSB هنوز مصالحی تازه و کم‌شناخته است. در کشورهای توسعه‌یافته OSB 30 سال است در خانه‌سازی به کار می‌رود. و این مصالح ویژه برای خانه‌سازی ساخته شد! در آمریکا از SIP ساختمان مسکونی، دفتر، بیمارستان، مرکز ورزشی و درمانی و نهاد آموزشی و کودک می‌سازند. آمریکایی‌ها که بیش از 30 سال است خانه از SIP با پوشش OSB می‌سازند، از زیست‌سازگاری SIP هیچ شکایتی ندارند! «مسئله» زیست‌محیطی SIP در اینترنت روسی پدید آمد و نظریه‌پردازان شبه‌متخصص با خیال ناسالم و بی‌دانش انگلیسی — زبانی که دانشمندان همه جهان با آن اطلاعات رد‌و‌بدل می‌کنند — آن را از هوا ساختند.

OSB در ذهن بسیاری با نئوپان دوران شوروی و فنول و فرمالدهیدش گره خورده است. زمان نمی‌ایستد. نئوپان ایمن برای سلامت با رده آزادسازی فرمالدهید E1 دیری است ساخته می‌شود. فناوری تولید OSB-3 چسبی به‌مراتب کمتر از تولید نئوپان به کار می‌برد. OSB-3 زائدات بازیافتی تولید نیست. فرآورده‌ای است مانند چوب لایه‌چسبی یا تخته‌چندلا، یعنی «چوب بهبودیافته».

نخستین چیزی که در گفت‌وگو از محیط زیست باید یاد داشت: فناوری SIP از جهان متمدن به روسیه آمد، نه از کشورهای جهان سوم. OSB-3 تقلبی در بازار نیست. ورق‌های OSB-3 هنوز در روسیه تولید نمی‌شود (تولیدی بسیار سرمایه‌بر است، ~100 میلیون یورو). همه فرآورده‌ها از اروپا و آمریکای شمالی به بازار روسیه می‌آید، که سخت‌گیرترین الزامات جهان را برای ایمنی زیست‌محیطی مصالح ساختمانی خانه‌سازی دارند. چند نقل:

• کاربرد رزین‌هایی که از خود رزین، پرکننده و سخت‌کننده ساخته شده‌اند تولید ورق ساختمانی زیست‌ایمن را ممکن می‌کند، چون فرایند پلیمریزاسیون چند ماه پس از پرس به‌تمامی پایان می‌یابد و پس از آن آزادسازی فرمالدهید را با دستگاه‌های سنجش موجود نمی‌توان یافت (Egger، آلمان).
• مقدار فرمالدهید آزادشده از OSB به‌کاررفته در SIP کمتر از 0,1 ppm (قسمت در میلیون) است. این بسیار پایین‌تر از ترازی است که وزارت مسکن و توسعه شهری آمریکا (HUD) مجاز می‌داند (انجمن پنل‌های سازه‌ای عایق، SIPA).

آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها به پاکی زیست‌محیطی هر چیز پیرامونشان بسیار سخت‌گیرند. مصرف‌کننده آمریکایی و اروپایی، که نکته‌بین و پرتوقع است، مسئله محیط زیست را پیش از آنکه روس‌ها واژه «محیط زیست» را بشنوند جدی گرفت.

در اروپا مصالح بر پایه تراز فرمالدهید آزادشده به سه رده بخش می‌شود: E1 (تا 0,1 ppm)، E2 (0,1...1,0 ppm) و E3 (1,0...2,3 ppm). روسیه رده‌بندی همانندی دارد، تنها با تراز آزادسازی بالاتر در رده‌ها. فرمالدهید در بسیاری اجسام طبیعی هست، از جمله چوب، معیار سازگاری با محیط زیست. نادرست است بگوییم برخی مصالح فرمالدهید آزاد می‌کنند و برخی نه. تقریباً همه آزاد می‌کنند، حتی چوب. تنها آنکه برخی مصالح در اصل نمی‌توانند فرمالدهید به مقدار زیاد آزاد کنند. آنگاه رده‌ای به آن‌ها داده نمی‌شود یا بی‌آزمون E1 داده می‌شود. و مصالحی هست که باید ایمنی خود را نشان دهند. E1 بالاترین رده ایمنی است. ورق‌های OSB که تراز آزادسازی E1 را برمی‌آورند، فرمالدهید آزاد را به‌اندازه چوب یکپارچه یا کمی بیشتر می‌دهند. ویژه آنکه شرکت آلمانی EGGER ورق OSB با تراز آزادسازی فرمالدهید کمتر از 0,03 ppm می‌سازد. آن‌ها همان‌قدر فرمالدهید دارند که چوب طبیعی! برای تبلیغ، چنین مصالحی را بسیار وقت‌ها E0 برچسب می‌زنند. در واقع این رده E1 است (رده E0 استاندارد نشده).

برای تولید پنل‌های SIP ویژه ساخت خانه مسکونی از OSB-3 «EGGER» E0 ساخت آلمان بهره می‌گیریم. آلمانی‌ها آلمانی‌اند. ورق‌هایشان حتی بوی چوب می‌دهد! ضمناً نخستین فوم جهان را در 1951 شرکت آلمانی BASF تولید کرد. از آن پس آلمانی‌ها در تولید، کاربرد عملی و پژوهش علمی این عایق پیشتاز جهان‌اند.

همخوانی مصالح ساختمانی با رده اروپایی E1 (و روسی کم‌سخت‌گیرتر) هر ترسی از زیان سلامتی را بی‌پایه می‌کند. مصالح رده E1 برای اتاق‌های مسکونی، ساخت مبلمان کودک و مانند آن است. مصالحی آشنا چون تخته‌چندلا بسیار وقت‌ها رده روسی E2 را برمی‌آورد.

در دل‌نگرانی برای سلامت، باید به مصالح نازک‌کاری بیشتر توجه کرد (رنگ، کاغذدیواری، MDF، کفپوش و مانند آن). حتی تکه‌های جداگانه مبلمان می‌تواند بیش از کل سازه خانه کانادایی برای سلامت تهدید باشد.

یکی از نظریه‌پردازان اصلی نقد OSB-3 و دیگر مصالح ساخت قابی، عضو جامعه RAEN (با آکادمی علوم روسیه RAN اشتباه نشود)، می‌گوید:

«در آغاز دهه 90 کشورهای اروپای غربی که به حفاظت سلامت مردم توجه بسیار دارند (آلمان، فنلاند، سوئد) کاربرد مصالح آزادکننده فرمالدهید را در خانه‌سازی ممنوع کردند. کاربرد ورق‌های OSB هم ممنوع شد.»

هر کسی می‌تواند بسنجد که این دروغ است. آلمانی‌ها OSB را در خانه‌سازی به کار می‌برند، نه تنها به‌عنوان مصالح سازه‌ای بلکه برای نازک‌کاری داخلی اتاق‌ها. شگفت آنکه آلمان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده OSB در اروپاست (15,8% حجم تمام اروپا). پایین‌تر چند عکس از اینترنت آلمانی با پیوند منبع. خانه‌ای از OSB-3 پیش و پس از نازک‌کاری:

برای نازک‌کاری خانه‌های قابی در آلمان بسیار از پلی‌استایرن منبسط EPS (PSB) و سپس اندود بهره می‌گیرند (سیستم «نمای مرطوب»). از این رو از ظاهر بیرونی تقریباً نمی‌توان دانست خانه‌ای با فناوری قابی ساخته شده. آلمان مصرف‌کننده اصلی پلی‌استایرن منبسط در اروپاست (48%). فرانسه دوم است. چند عکس دیگر از ساخت مسکونی با OSB-3 در آلمان، با پیوند منبع:

و این نقلی است درباره ساخت هتلی در پیست اسکی آلپی جهان‌آوازه در تیرول (اتریش):

«در ساخت هتل آرلمونت 4 ستاره، گشوده‌شده در ژوئن 2009، نزدیک 2000 متر مربع ورق OSB از EGGER به کار رفت. سطح ویژه آن‌ها نمایان گذاشته شد و به‌عنوان عنصری تزیینی در پوشش سقف به کار آمد، و همچنین در جایی که ورق‌ها قالب بتن بودند. جدا از این، طرح کاربرد ورق‌های OSB در نازک‌کاری داخلی را به‌عنوان فرآورده جاذب صدا هم پیش‌بینی کرده بود.

به گفته صاحب هتل، آقای اشتمبرگر، تصمیم کاربرد ورق‌های OSB برای ساخت بی‌درنگ آمد: «از آغاز از گزینش ورق‌های OSB مطمئن بودیم. ورق‌ها حال‌و‌هوای ویژه‌ای به داخل هتل می‌آورند و این برای ما بسیار ارزشمند است و برای مهمانان فضایی دنج می‌سازد. برای معماران هم پرسش گزینش مصالح دیگری نبود. ورق‌های OSB با سبک کلی هتل به‌تمامی می‌خوانند. مانند همه مصالح دیگری که در ساخت هتل به کار رفت، ورق‌های OSB نمایان و بی‌پوشش گذاشته شد تا ساختار چوبی سطح دیده شود»، آقای بلزر، نماینده Tatanka Ideenvertriebs GmbH توضیح می‌دهد.»

اروپایی‌ها نوشته‌های «آکادمیسین» جنجالی روسیه را نمی‌خوانند، از همین رو برای گردشگران در پیست‌های کوهستانی «اتاق گاز» 4 ستاره می‌سازند. گویا «آکادمیسین» ما با زبان‌های خارجی هم میانه‌ای ندارد، اگر چنین یاوه‌ای می‌نویسد یا امضا می‌کند.

پلی‌استایرن منبسط (PSB)

استایرن → پلی‌استایرن → پلی‌استایرن منبسط.

استایرن ماده‌ای است که در بسیاری اجسام طبیعی هست. حتی مصریان باستان رزین درخت لبنای شرقی (Liquidambar orientalis) را به‌عنوان ماده‌ای خوش‌بو در عطر و دارو به کار می‌بردند. این رزین خوش‌بو، که هنوز گردآوری و در پزشکی به‌عنوان ضدعفونی‌کننده و برای دم‌دادن، و همچنین در عطر و صابون‌سازی به کار می‌رود، از ترشح مایع درخت در جای آسیب پوستش پدید می‌آید و استوراکس نام دارد. استایرن است که بوی رزین را می‌دهد. از همین رو داروساز آلمانی ادوارد سیمون این نام را به آن داد، همان که در 1839 ماده خالص را به شکل مایع از استوراکس جدا کرد و یافت استایرن پس از چند روز غلیظ شده است. بدین‌سان پلیمر استایرن، یعنی پلی‌استایرن، کشف شد.

انسان از دیرباز مواد پلیمری طبیعی را در زندگی به کار برده است. چرم، خز، پشم، ابریشم، پنبه، کائوچوی طبیعی و بسیار چیزهای دیگر. زندگی روی زمین به یاری پلیمرهای طبیعی پدید آمد و هست.

در سده 20 انسان ساخت صناعتی استایرن را آموخت. از آن پس پلی‌استایرن سخت به زندگی ما درآمد: ظرف یک‌بارمصرف، سینی خوراک، بسته ماست، پوشش پلاستیکی محفظه یخچال خانگی که خوراک در آن نگه داشته می‌شود، اسباب‌بازی کودک، بدنه رادیو و تلویزیون، چراغ و بسیار چیزهای دیگر.

پلی‌استایرن مصالحی بی‌زیان است، اما در شرایطی می‌تواند استایرن آزاد کند. استایرن ماده‌ای کم‌سم شناخته می‌شود. در غلظت بالا استایرن تحریک پرده‌های مخاطی دستگاه تنفسی بالا، سردرد و اختلال دستگاه عصبی مرکزی و خودگردان را سبب می‌شود. GOST 10003-90 «استایرن. مشخصات.» را می‌خوانیم:

از مواد با خطر میانه مثلاً الکل اتیلیک، آلومینیوم و آهن است. دوزهای کشنده LD50 سنجیده بر موش برای استایرن و الکل اتیلیک هم‌مرتبه است (5 و 9 گرم بر کیلوگرم به ترتیب).

بررسی اطلاعات علمی درباره استایرن را می‌توان از سایت مرکز پژوهشی آمریکایی SIRC آغاز کرد، که 25 سال است اثر استایرن بر سلامت انسان و محیط زیست را مطالعه می‌کند.

از 2007 کاربرد مواد شیمیایی در کشورهای اتحادیه اروپا را آیین‌نامه REACH تنظیم می‌کند (آیین‌نامه جامعه اروپا برای ثبت، ارزیابی، اجازه و محدودسازی مواد شیمیایی). بر پایه REACH در 2 پرونده فنی استایرن ساخته شد. در نتیجه بررسی و نظم‌دهی همه داده‌های پژوهشی امروز درباره استایرن، این رده‌بندی و برچسب پذیرفته شد: استایرن ماده جهش‌زا و سرطان‌زا نیست و بر کارکرد زادآوری بدن اثر نمی‌گذارد.

مسئله سم بودن استایرن مسئله غلظت خطرناک برای سلامت است. در دوز بالا هر چیزی زیان‌آور است. ما خوراکی‌هایی می‌خوریم که استایرن دارند: توت‌فرنگی، آجیل، کیوی، انگور و مانند آن.

استانداردهای بهداشتی روسیه (GN 2.1.6.1338-03) غلظت مجاز بیشینه (MPC) در هوا را برای نزدیک هفتصد ماده تعیین می‌کند. برای استایرن بیشینه لحظه‌ای 0,04 میلی‌گرم بر m3 و میانگین شبانه‌روزی (MPCad) 0,002 میلی‌گرم بر m3 مقرر شده است.

کمترین غلظتی که در آن اثر منفی استایرن بر انسان دیده شده 84 میلی‌گرم بر m3 است. این 2000 برابر بیشینه لحظه‌ای غلظت مجاز و 42000 برابر میانگین شبانه‌روزی هوای آزاد است!

غلظت مجاز بیشینه (TLV) برای محیط کار در آمریکا 85 میلی‌گرم بر m3 و در روسیه 10-30 میلی‌گرم بر m3 تعیین شده است (GN 2.2.5.1313-03). بر پایه داده‌های آمریکایی، غلظت استایرن 34 میلی‌گرم بر m3 همان NOAEL (ترازی که اثر زیان‌آور دیده نمی‌شود) است و در آن اثر زیان‌آور استایرن بر انسان دیده نمی‌شود.

تراز رسمی RfC (غلظت مرجع، برگزیده بر پایه تحلیل ژرف ترازهای مواجهه ایمن بین‌المللی و خارجی) برای استایرن 1 میلی‌گرم بر m3 است. این 500 برابر بالاتر از میانگین شبانه‌روزی مجاز روسی برای هوای آزاد است.

یاوه انباشت استایرن در بدن انسان را در اینترنت روسی منتقدان پلی‌استایرن منبسط پخش می‌کنند و در حلقه‌ای بسته به یکدیگر ارجاع می‌دهند. این زائدات است. آنچه «ویژگی تجمعی» استایرن می‌نامند را پژوهش علمی تأیید نمی‌کند! بررسی کارگرانی در آمریکا که 8 ساعت در غلظت استایرن 160 میلی‌گرم بر m3 — یعنی 80 هزار برابر!!! میانگین شبانه‌روزی مجاز روسی — کار کردند، هیچ انباشت استایرنی در بدن نشان نداد. آسان است حساب کنیم 8 ساعت در این غلظت، بر پایه «مفهوم خطی» ادعایی، برابر 73 سال زندگی در میانگین شبانه‌روزی مجاز است. و «نظریه‌پردازان» ما با فرض اینکه «مفهوم خطی» بر استایرن اعمال می‌شود، پیشنهاد می‌کنند میانگین شبانه‌روزی مجاز 600 برابر کم شود و پلی‌استایرن منبسط بر این پایه ممنوع گردد! روشن است که «مفهومی» که داده تجربی را توصیف نمی‌کند، خودش و نتیجه‌هایش را شبه‌علم می‌سازد. برای عضو جامعه RAEN این بخشودنی است (آنجا از این‌گونه بسیارند).

RAEN نشانی تقلیدی و معمول است، همان‌گونه که Abibas، Malboro، Naik، Levins، Rebok و بسیار دیگر. و برای کامل شدن تقلید، اعضای RAEN خود را آکادمیسین می‌نامند، مانند اعضای کامل آکادمی علوم روسیه (RAN). برخی اعضای RAEN این نشان تقلیدی را برای هدف اصلی‌اش به کار می‌برند: سود. منتقد ما در پلی‌استایرن منبسط آسترهای معجزه‌اش را سخت به بازار می‌راند. «آکادمیسین» جنجالی دیگر RAEN پیش از محاکمه‌اش از فروش جاودانگی درآمد خوبی داشت.

دروغ دیگری که همه مخالفان پلی‌استایرن منبسط طوطی‌وار تکرار می‌کنند:

«استایرن بر کبد اثر شدیدی دارد و از جمله هپاتیت سمی ایجاد می‌کند.»

برخی منتقدان آن‌قدر پیش رفته‌اند که استایرن را کم‌تر از «زهر کبد» نمی‌نامند!

دانشمندان نتوانستند اثر استایرن بر کبد انسان را حتی در غلظت‌های صناعتی بیابند. غلظت‌های بالاتر بر جانوران آزموده شد. آزمایش بر موش‌هایی که 2 سال در معرض 160 ppm استایرن بودند هیچ تغییری در کبد نشان نداد (در 160 ppm پس از 2 سال مواجهه هم اثر کبدی دیده نشد). و 160 ppm استایرن غلظتی بسیار بزرگ است. 340 هزار برابر میانگین شبانه‌روزی مجاز روسی است. در این غلظت انسان بوی استایرن را حتی مدتی کوتاه به‌زور تاب می‌آورد. کسانی که مردم را از اثر استایرن بر کبد می‌ترسانند، غلظت‌هایی میلیون‌ها برابر کمتر را در نظر دارند. با «مفهوم خطی» انباشت استایرن در بدن، 2 سال در 160 ppm برابر 680 هزار سال در میانگین شبانه‌روزی مجاز است. برای نابود کردن کبد، انسان باید استایرن بنوشد، نه ببوید.

پلی‌استایرن PSB (EPS) همان پلی‌استایرن منبسط است. آنچه معمولاً فوم می‌نامند دقیقاً پلی‌استایرن منبسط سوسپانسیونی بی‌پرس (PSB) است.

PSB امروز بهترین عایق شمرده می‌شود. پرتقاضاترین عایق در کشورهای توسعه‌یافته است، نه تنها به سبب قیمت کم، بلکه به سبب مجموع ویژگی‌هایش، از جمله عمر و سازگاری زیست‌محیطی.

در ژاپن ساخت خانه از پلی‌استایرن منبسط آغاز شده و همین حالا آن را مصالح سازه‌ای سده 21 می‌نامند (i-domehouse.com):

شگفت آنکه ژاپنی‌ها چنین خانه‌هایی را برای بازیابی سلامت (for Health Recuperation) پیشنهاد می‌کنند! این به‌سادگی با نظر «آکادمیسین» وسواسی ما نمی‌خواند، که چنین خانه‌هایی را «اتاق گاز» می‌شمارد.

PSB مصالحی بی‌عیب نیست. عیب اصلی پلی‌استایرن منبسط آتش‌گیری است که کاربرد آن را در ساخت محدود می‌کند. کندسوزکننده‌ها همراه با حفاظت سازه‌ای مسئله آتش‌گیری پلی‌استایرن منبسط را 100% حل می‌کنند.

PSB هوا است. در PSB-25 که برای ساخت SIP به کار می‌رود، پلی‌استایرن کمتر از 2% حجم است.

PSB نوین استایرن باقی‌مانده بسیار کمی دارد و از این رو آن را به اندازه‌ای که برای انسان خطرناک باشد آزاد نمی‌کند. واپلیمریزاسیون پلی‌استایرن منبسط تنها در دمایی بسیار بالاتر از 100-110ºC شدنی است. این یک واقعیت علمی است. قصه‌های استایرنِ پیوسته آزادشونده را کسانی پخش می‌کنند که نفع آشکار دارند و هرگز پژوهش علمی روی پلی‌استایرن منبسط نکرده‌اند.

داده‌ای درباره اینکه چه مقدار استایرن می‌تواند از پوشش پنل SIP بگذرد وجود ندارد. اما OSB-3 با ضخامت 12 میلی‌متر پخش بخار آب را مانند بخاربند می‌بندد (Sd 2 متر بر پایه DIN 52615)، و مولکول آب بسیار کوچک‌تر از مولکول استایرن است.

در بررسی نظرهای گوناگون درباره مصالح ساختمانی، یاد داشته باشید که هرجا نفعی هست، تکیه بر بی‌طرفی سخت است. در اینترنت روسی و رسانه‌ها اندازه زیادی گمراه‌سازی و تحریف واقعیت هست، هم از منتقدان و هم از مخالفانشان. در این وضع تنها راه، بررسی دقیق مسئله و نتیجه گرفتن خودتان است! اطلاعات در اینترنت بس است. هر کسی با ذهن نقاد همیشه می‌تواند بازشناسد کجا واقعیت است و کجا گمانه، یا کجا مسئله‌ای را با دیگری عوض کرده‌اند.

استادی که از «بتن نانو» و شیشه فوم پول درمی‌آورد، از پرده تلویزیون اعلام می‌کند پلی‌استایرن منبسط در گرم شدن بی‌ورود هوا به سبب افزودنی کندسوز فسژن آزاد می‌کند و این علت مرگ‌های گروهی در «خرومایا لوشاد» بود. سپس «آکادمیسین» دیگری، که بالا درباره OSB یاد شد، در نوشته‌اش او را اصلاح می‌کند: نخست، پیدایش فسژن کلر می‌خواهد و کندسوزکننده‌ها برم دارند نه کلر؛ و دوم، فسژن نمی‌تواند علت مرگ در آتش باشد، چون اثر سمی فسژن تنها پس از چند ساعت پیدا می‌شود که در آن مدت شخص به‌تمامی خوب است! آسان است بسنجیم که به‌واقع چنین است. فسژن از پلی‌استایرن منبسط PSB «مرغ دروغ» روزنامه‌نگاری معمولی است.

اینجا نتایج آزمون‌های دولتی (مارس 2010) پلی‌استایرن منبسط زیر گرما را می‌بینید. دستگاه‌های نوین مؤسسه مترولوژی مندلیف (VNIIM) هیچ آزادسازی فسژن از پلی‌استایرن منبسط کارخانه «نووپلاست» (که در ساخت پنل‌های SIP شرکت SIPwall به کار می‌رود) نیافتند.

«من متخصص نیستم»، یکی از نظریه‌پردازان اصلی کارزار علیه پلی‌استایرن منبسط، مدیر شرکتی که خانه‌ها را با فوم PUR عایق می‌کند، در میزگردی در 4 فوریه 2011 در آکادمی علوم معماری و ساختمان روسیه (RAASN)، میان تشویق پرشور حاضران گفت. درباره فناوری «خودش» ساده و روشن می‌نویسد:

«فوم‌های پلی‌اورتان که شرکت به کار می‌برد در کاربرد از نظر زیست‌محیطی ایمن‌اند. مجوزهای مربوط برای کاربرد فوم پلی‌اورتان از مراجع بهداشتی و اپیدمیولوژیک موجود است.» («فناوری‌های پلی‌اورتان»، شماره 4 (7)/2006)

فوم پلی‌اورتان (PUR) مصالح خوبی است، اما مشکلات زیست‌محیطی‌اش از PSB بیشتر است. PUR از اجزای سمی ساخته می‌شود و در سوختن سیانید هیدروژن آزاد می‌کند، که بر پایه آمار از دلایل اصلی مرگ در آتش‌سوزی است.

چند کلمه از اینکه منتقدان پلی‌استایرن منبسط چگونه خواننده را می‌فریبند، همان‌گونه که مخالفانشان، با بازی با عدد و واژه. بالا گفتیم دمای اشتعال پلی‌استایرن منبسط نزدیک دو برابر چوب است و PSB نوین خودخاموش‌شو بی‌کمک بیش از 1 ثانیه نمی‌سوزد. این خوب است اما کم‌اهمیت. اگر کنار پلی‌استایرن منبسط، حتی خودخاموش‌شو، چیزی بسوزد، آن ذوب می‌شود و مذاب می‌سوزد، با دمای بالاتر و آزادسازی گرمای بیشتر از چوب. و این دیگر بد است. اما در هر خانه‌ای پلی‌استایرن از نظر جرم به‌مراتب کمتر از دیگر مواد سوختنی، از جمله چوب، است، پس سهمش در تولید گرما تنها چند درصد است. نتیجه بد نیست.

حالا از بند پیشین جمله مربوط به دمای بالای سوختن پلی‌استایرن را بردارید. مصالحی ایمن در آتش می‌گیرید. اگر عکسش را بکنید و تنها اطلاع دمای بالای سوختن و آزادسازی گرمای بالا را بگذارید، نتیجه دیگری می‌آید. و اگر اطلاع اینکه پلی‌استایرن در گونه‌ای ناپالم غلیظ‌کننده است را بیفزایید، نتیجه قطعاً منفی است. در واقع پلی‌استایرن نه تنها غلیظ‌کننده ناپالم «B» است، بلکه کندکننده سوختن دیگر اجزای ناپالم هم هست. پایه باروت سیاه زغال چوب است، اما این سایه‌ای بر چوب نمی‌افکند. یک شیمی‌دان خوب می‌تواند در یک دقیقه از شکر بمب بسازد.

«اطلاعات را ذره‌ذره در بحث‌های بی‌شمار اینترنتی گرد آوردم. تکه‌هایی را که هنوز خام بود برای شلاق عمومی گذاشتم. و شلاق خوردم. آن‌قدر که ناچار شدم همه چیز را از نو بسازم. دعوی حقیقت ندارم و بی‌گمان در بسیاری چیزها یا خطا می‌کنم، یا کم‌آگاهم، یا زمان حقیقت هنوز نرسیده است.»

نویسنده نوشته ویکی‌پدیا درباره پلی‌استایرن منبسط، که متخصص بتن فوم (!) از خارکیف است، چنین از خودش می‌نویسد. و حق دارند «شلاقش» بزنند. اطلاعات را باید از کارهای علمی گرد آورد، نه از انجمن‌ها. مانند همه کسانی که از بتن فوم پول درمی‌آورند، نویسنده رقبای اصلی، یعنی تولیدکنندگان و فروشندگان قالب ماندگار پلی‌استایرن منبسط، را «سخت دشمن می‌دارد». چنین افتاد که این دو فناوری در یک بخش بازار جا تنگ کردند.

نوشته ویکی‌پدیا درباره پلی‌استایرن منبسط کاری جدی است. 171 ارجاع به منابع معتبر دارد (به تاریخ 3 ژانویه 2011)! اگر همه نوشته‌های ویکی‌پدیا درباره بتن فوم را گرد آورید، متن از فهرست منابع نوشته پلی‌استایرن منبسط کوتاه‌تر می‌شود. سرانجام کسی خواست در بحثی عمومی و کشیده نقطه‌ها را سر جایشان بگذارد! اما نه این‌قدر زود. منابع را می‌خوانید و کم‌کم می‌فهمید چرا جایگاه علمی ویکی‌پدیای روسی را زیر پرسش می‌برند. آنچه برای انجمن‌ها خوب است برای ویکی‌پدیا نمی‌خورد. این نوشته‌ای علمی نیست، تنها بازتاب بحث عمومی اینترنت روسی است، و آن هم از موضع یکی از دو سو. با این‌همه نقل‌های این نوشته بی‌درنگ در اینترنت روسی چند برابر می‌شود، همراه با همه «نادرستی‌هایی» که نویسنده پس از «شلاق خوردن در برابر همه» اصلاح می‌کند.

آنچه منابع می‌گویند را با آنچه نوشته می‌گوید می‌سنجیم. مثلاً ضریب دودزایی پلی‌استایرن منبسط PSB-S 749 m2 بر کیلوگرم است، در حالی که نوشته برای پلی‌استایرن منبسط 1219 m2 بر کیلوگرم می‌دهد. به ارجاع نگاه می‌کنید و روشن می‌شود ضریب دودزایی PS-1 است. این همان «فوم سخت» است. چگالی‌اش ده‌ها برابر PSB است. مصالحی بسیار گران. بر پایه چگالی PS-1، یک m3 ده‌ها و حتی صدها هزار روبل می‌شود. خانه را با این مصالح عایق نمی‌کنند. PS-1 در کشتی‌سازی و صنعت رادیو و برق به کار می‌رود.

نوشته می‌گوید ضریب دودزایی پلی‌استایرن منبسط 53 برابر بالاتر از چوب است. چنان‌که دیدیم، برای سنجش PS-1 گرفته شده بود، نه PSB. پس دیگر 53 نیست، 33 برابر است. منبعی که نوشته یاد می‌کند نشان می‌دهد سنجش از عدد سوختن چوب در هوای آزاد با اکسیژن فراوان بهره گرفته: 23 m2 بر کیلوگرم. وقتی چوب دود می‌کند، ضریب دودزایی 345 m2 بر کیلوگرم است! این تنها 2 برابر کمتر از PSB است. همان منابع نشان می‌دهند بیشینه غلظت دود در آتش سازه‌های چوبی همان در دقیقه دوم می‌رسد. چون اکسیژن زود تمام می‌شود، چوب شروع به دود کردن می‌کند. و توان دودزایی پلی‌استایرن برعکس، در کمبود اکسیژن کم می‌شود!

حالا هر چه به پلی‌استایرن منبسط مربوط است را بر 30 تقسیم کنید، چون m3 از PSB-S25 ‏30 برابر سبک‌تر از m3 چوب خشک است و دودزایی نسبت به جرم سنجیده می‌شود. کدام 53 برابر! و اینکه پلی‌استایرن از آب چگال‌تر است معنایش این نیست که پلی‌استایرن منبسط غرق می‌شود.

در نوشته درباره شاخص ترکیبی خطر آتش پلاستیک‌ها خواندید، اما در پژوهش اصلی که نویسنده به آن ارجاع می‌دهد چنین شاخصی برای پلی‌استایرن منبسط وجود ندارد. نویسنده کاملاً دروغ نگفت، اما همه دقیقاً به خطر آتش بالای پلی‌استایرن منبسط اندیشیدند. و نوشته درباره پلاستیک به‌طور کلی نیست، دقیقاً «درباره پلی‌استایرن منبسط» است.

در نوشته درباره «نگرانی جدی» کارشناسان سازمان ملل از کاربرد کندسوزکننده HBCD خواندید، اما سند سازمان ملل که نویسنده به آن ارجاع می‌دهد صریح می‌گوید HBCD نه از ورق عایق بلکه با خوراک به بدن انسان می‌رسد، زیان HBCD برای سلامت انسان بررسی می‌خواهد، پیشنهاد رده‌بندی HBCD به‌عنوان ماده سمی در اتحادیه اروپا هنوز تنها در دست بحث است، و مانند آن.

واقعیت‌ها جهت‌دار ارائه شده‌اند. اطلاعاتی که می‌گوید سوختن 70 گرم پلی‌استایرن منبسط m3 هوا را نافرخور تنفس می‌کند، تنها برای اثر احساسی حساب شده است. 70 گرم PSB-25S تکه‌ای با حجمی نزدیک 5 لیتر است، نه قوطی کبریت که در نگاه نخست می‌نماید! برای سوختن تکه چوب خشکی با همان حجم، تمام اکسیژن 10 m3 هوا لازم است! و چه اندازه هوا «نافرخور تنفس» می‌شد؟

نمونه‌ای دیگر. نویسنده دمای خودسوزی پلی‌استایرن منبسط را، که تقریباً دو برابر چوب است، با دمای خودسوزی بنزین (200-410°C) می‌سنجد. همه می‌دانند آنچه آسان آتش می‌گیرد بنزین نیست، بخارهای آن است. بنزین دمای اشتعال لحظه‌ای پایین دارد. کبریت و ته‌سیگار را می‌توان در بنزین خاموش کرد. این شگردی شناخته است.

توجه: در نسخه نوشته ویکی‌پدیا درباره پلی‌استایرن منبسط در 17 فوریه 2011، نویسنده برخی «نادرستی‌های» بالا را اصلاح کرده است. نظر کارشناسان علمی به متن افزوده شده. در کل لحن نوشته به‌شدت تغییر کرده است. در نسخه 14 ژوئن 2011 از نوشته اصلی کم چیزی مانده. اما چنان‌که گفته شد، زائدات نسخه‌های نخستین نوشته در اینترنت روسی گسترده پخش شده است.

این دست‌کاری اعداد و واژه‌ها پایه همه نوشته‌های نقدی درباره پلی‌استایرن منبسط بی‌استثنا است. معمولاً کمی ادویه به این آش نیم‌حقیقت‌ها افزوده می‌شود: دروغ آشکار و گفت‌وشنود. این به اثر استایرن بر کارکرد زادآوری انسان و «قصه» کلبه‌های خط آهن BAM مربوط است. در غرب ده‌ها هزار (!) زن کارگر باردار و همسران کارگران شاغل در تولید با مواجهه بالای استایرن بررسی شدند و هیچ اثری بر بسامد سقط خودبه‌خود یا ناهنجاری مادرزاد یافت نشد. و از غلظت‌های استایرنِ محیط کار سخن می‌گوییم که ده‌ها هزار برابر از میانگین شبانه‌روزی مجاز بیشترند!

وضع درباره عمر پلی‌استایرن منبسط همانند است. مدت 10-15 سال گمراه‌سازی است. داده‌های علمی (آزمون‌های شتابیده) دست‌کم 80 سال می‌دهند. آزمون‌های کامل غربی در طول دهه‌ها (BASF) هیچ تغییر دیدنی در وضع پلی‌استایرن منبسط و هیچ افتی در ویژگی‌های فنی آن با گذر زمان نیافت. به سبب همین مقاومت در برابر کهنگی، پلی‌استایرن دردسر محیط‌زیست‌خواهان است. در زباله‌گاه نمی‌پوسد و نمی‌شکند و بدین‌سان محیط را می‌آلاید. پلی‌استایرن منبسط دورریز ویژه می‌خواهد و این عیب جدی این مصالح است.

و توجه کنید دروغ درباره پلی‌استایرن منبسط «ترساندن خانه‌دارها» را هدف گرفته است. هر کسی که آغاز به بررسی کند بی‌درنگ فریب را می‌یابد. به سایت «گیپرولسپروم» سر می‌زنید، سرچشمه نوشته‌های نام‌آور درباره OSB-3 و پلی‌استایرن منبسط که در اینترنت روسی گشت، و به‌جای مؤسسه طراحی دولتی «گیپرولسپروم» شرکتی موزاییک‌کار با شماره موبایل و پروانه ساخت منقضی می‌بینید. شگردی معمول که بر بی‌دقتی تکیه دارد. نام یا عنوان پرطمطراق همیشه به مصرف‌کننده اعتماد می‌دهد. آدم سالم هرگز نوشته‌های «شبه‌مؤسسه» را باور نمی‌کند. کمتر کسی می‌داند نویسنده نوشته‌های «گیپرولسپروم» سفال فلزی را هم زیان‌آور برای سلامت می‌شمارد، چون «ساختمان را از میدان مغناطیسی زمین و پرتو کهکشانی جدا می‌کند»! او ساخته خودش را پیشنهاد می‌دهد: ایرانیت رنگ‌شده. «چوب نانو» (چوب آکنده از کندسوزکننده فسفر-نیتروژنی) هم «گیپرولسپروم» است.

نوشته‌های «افشاگر» درباره پلی‌استایرن منبسط یا OSB از «گیپرولسپروم» معمولاً با توصیه‌ای پافشارانه به خرید آسترهای «سم‌زدای» خودشان پایان می‌یابد، که مشکل فنول و استایرن را به‌تمامی حل می‌کنند! نقل:

«برای کاهش شدید یا جلوگیری کامل از آزادسازی فرمالدهید از ورق‌های OSB و استایرن از پلی‌استایرن منبسط، همه سطوح داخلی خانه را بی‌استثنا باید تیمار کرد: آستر نخست – ........ (250 گرم بر m2)، که فرمالدهید را بی‌بازگشت و استایرن را تا اندازه‌ای جذب می‌کند، آستر دوم – ........، که استایرن را به‌تمامی جذب می‌کند. جدا از این، کاربرد همزمان این دو آستر رده حفاظت آتش 1 را برای ورق‌های OSB تأمین می‌کند.»

چنین بازاریابی بوی جرم دارد. در پزشکی دارونما را به بیمارانی می‌دهند که به خودتلقینی گرایش دارند. اینجا نویسنده نخست مشتری را تا مرز هراس می‌ترساند و سپس خرید «قرص معجزه» رهاننده از تولید خودش را پیشنهاد می‌دهد. مراقب باشید! بی‌زیان بودن شیمی‌هایش تنها از زبان خودش معلوم است.

لازم نیست چیزی بخرید. مطالعه منابع علمی همه ترس را برای همیشه نابود می‌کند. در اینترنت روسی اطلاعات کم است و شایعه بسیار. در بیرون، برعکس، هر مسئله‌ای نه سخن و شایعه، بلکه پژوهش‌های گسترده می‌زاید. اطلاعات باز است. ترجمه از انگلیسی به روسی مشکلی نیست. مترجم‌های آنلاین به کسی که «در مدرسه آلمانی خوانده» کمک می‌کنند.

نکته‌ای شایان ذکر: یکی از نویسندگان نوشته‌های «کوبنده» درباره پلی‌استایرن منبسط، درجه دکتری علوم فنی را به خودش داد! این به‌خودی‌خود به محتوای نوشته‌ها کاری ندارد، اما شوق شهرت، عنوان‌های قلابی و نام‌های پرطمطراق از گونه «نانو...» بسیار چیزها می‌گوید.

امروز گرد پلی‌استایرن منبسط علم نیست، تجارت و سیاست است. موضع منتقدان پلی‌استایرن منبسط بیشتر بر نظر روزنامه‌نگاران، سیاست‌مداران، کارمندان و دیگران تکیه دارد، که گاه از مسئله دورند و گاه در آن نفع دارند. و این دیگر به‌کلی غیرعلمی است.

وقتی صاحبان نفع به فکر دیگران می‌افتند، چیزهای غریب پیدا می‌شود. «الزامات تازه آمده در SNiP II-3-79 «مهندسی حرارتی ساختمان» نزد طراحان، سازندگان و متخصصان صنعت مصالح ساختمانی نه درک می‌یابد و نه پشتیبانی.» این نقلی است از نوشته‌ای در روزنامه «استرویتلنی اکسپرت»، شماره 10(101)، 2001، دو سال پیش از اجرای الزامات تازه SNiP 23-02-2003 برای حفاظت حرارتی ساختمان‌ها. آن را آدم‌هایی محترم امضا کردند – سازندگان افتخاری و مدیران کارخانه‌های آجر. و به‌حق برای دوام خانه‌ها، سیمای معماری آن‌ها و سرنوشت بخش ساختمان کشور دل‌نگران‌اند. اما برای هر کسی روشن است که سازندگان دردسری افزوده گرفتند، و آجر با مصالحی که مقاومت حرارتی بهتری داشتند (بتن فوم، عایق و مانند آن) از بازار بیرون رانده شد. هر کسی به جای آن‌ها بود «نمی‌فهمید و پشتیبانی نمی‌کرد». پرسیدن از تولیدکنندگان و فروشندگان پشم سنگ، فوم PUR یا بتن فوم درباره زیست‌سازگاری پلی‌استایرن منبسط مانند پرسیدن از گل‌فروشان است که آیا روسیه به روز والنتاین نیاز دارد. بکوشید از تولیدکننده EPS بپرسید آیا پشم سنگ را می‌توان برای عایق مسکن به کار برد.

ممکن است ادعایی ببینید که پلی‌استایرن منبسط در خانه‌سازی کشورهای توسعه‌یافته ممنوع است. این گمراه‌سازی است. در کشورهای توسعه‌یافته پلی‌استایرن منبسط (EPS) از سازگارترین مصالح ساختمانی با محیط زیست شمرده می‌شود. EPS بالاترین رده زیست‌محیطی را دارد (جزئیات). هشت خانه از هر ده خانه تک‌واحدی در اروپا با EPS عایق شده است (promo-pse.com)! در آلمان پلی‌استایرن منبسط پیوسته مصالح برگزیده عایق ساختمان می‌ماند و 87 % همه نیازهای عایق حرارتی این کشور توسعه‌یافته اروپایی را می‌پوشاند (پشم سنگ تنها در 12 % موارد به کار می‌رود). در همان حال سهم پلی‌استایرن منبسط میان دیگر عایق‌ها در جهان همچنان رشد می‌کند و این البته تولیدکنندگان پشم سنگ و دیگر عایق‌ها را نگران می‌کند.

هرچه ژرف‌تر در مسئله بنگرید، بیشتر باور می‌کنید پلی‌استایرن منبسط PSB در کاربرد درست مصالحی ایمن برای سلامت است. این را باید پیوسته نشان داد و تولیدکنندگان و انجمن‌هایشان باید آن را بکنند. این رویه جهان متمدن است که در قانون نشسته. تولیدکنندگان سال‌ها و میلیون‌ها یورو برای ثبت فرآورده‌هایشان بر پایه آیین‌نامه اروپایی REACH می‌دهند. فاجعه کلوب «اسب لنگ» تولیدکنندگان روس پلی‌استایرن را هم به تکان واداشت. میزگردی که در 4 فوریه 2011 در RAACS برگزار شد به احتمال نخستین کوشش برای آوردن دانشمندان به جدلی عمومی و کشیده بود. اما «پیروزی خرد سلیم» که برگزارکنندگان شتابان اعلامش کردند به دوری ماه است. اما نتیجه‌هایی هست. مثلاً نوشته ویکی‌پدیا درباره پلی‌استایرن منبسط تغییر کرد.

و توجه کنید عایق پشم سنگ هم به سبب چسب‌های پایه رزین فنول-فرمالدهید به ناسازگاری با محیط زیست متهم می‌شود. در رده‌بندی یکی از برنامه‌های «جنجالی» شبکه NTV، پشم سنگ در میان همه (!) مصالح ساختمانی از نگاه خطر رتبه سوم افتخاری گرفت (پس از بتن فوم). این البته یاوه‌ای تمام است، اما هر سازنده‌ای می‌داند پس از چند دقیقه کار با پشم سنگ بی‌ماسک تنفسی بر پوست و شش چه می‌آید. «حمله‌ها» به پشم سنگ را هم باید نقادانه دید. پشم سنگ را به‌سادگی باید درست به کار برد. مثلاً اگر پشم سنگ نمای خانه را عایق می‌کند، عایق با بادبند پوشیده می‌شود و گرد پشم سنگ به هوا نمی‌رسد.

پشم سنگ در عمل نسوز است. جذب صوتی خوبی دارد. به یاری این مزایا پشم سنگ در خانه‌سازی گسترده به کار می‌رود. ورق‌های پشم سنگ عایق اصلی سازه‌های قابی‌اند. پلی‌استایرن منبسط برای این کار کم‌مناسب است: برش و جاگذاری آن در قاب معمولی دشوار است. قاب ویژه پلی‌استایرن از فلز ساخته می‌شود و این به سبب پل‌های حرارتی که می‌سازد خوب نیست.

کوتاه آنکه زیست‌سازگاری پلی‌استایرن منبسط مسئله فناوری SIP نیست. در پنل‌های SIP پلی‌استایرن منبسط PSB با ورق‌های OSB-3 پوشیده می‌شود که چیزی را نمی‌گذراند و پلی‌استایرن را از شعله باز هم حفاظت می‌کند. برای SIP درست‌تر آن است که PSB بی‌هیچ کندسوزکننده به کار رود، اما رسماً تولید نمی‌شود.

پنل‌های SIP ما به‌عنوان مصالح ساختمانی بالاترین الزامات زیست‌محیطی را برمی‌آورند. این را سازگاری زیست‌محیطی بالای اجزایی که در ساخت SIP به کار می‌بریم تأمین می‌کند.

قیمت

دریغا که پنل‌های SIP، مانند همه مصالح ساختمانی، ارزان نیستند. ورق OSB-3 کم‌هزینه‌تر از چوب لایه‌چسبی ممتاز نیست. بهای عمده کارخانه ورق‌های پلی‌استایرن منبسط رده 25 در اندازه لازم برای ساخت SIP دیری است از 2 هزار روبل برای هر m3 گذشته است. جدا از این، هزینه SIP چسب و اجرت ساخت را در بر دارد. آخری بسیاری را دل‌نگران می‌کند و بسیار وقت‌ها راه‌های پرهیز از آن بررسی می‌شود.

ساخت پنل‌های SIP با دست خودتان در اصل شدنی است. اما پنل دست‌ساز خواهد بود. پنل دست‌ساز را لازم نیست خودتان بچسبانید. ارزان در اینترنت می‌توان خرید. هیچ تضمینی نیست پنل‌های شما از خریداری بهتر و ارزان‌تر دربیاید. جدا از این، در خرید باز شانس بازگرداندن پولتان را دارید. مواردی شناخته هست که خریداران توانستند بهای پنل‌های نامنطبق را بازگیرند.

اگر خرید SIP بر بودجه شما سنگین است، بهتر است به فناوری قابی کلاسیک نگاه کنید. آن از آزمون‌وخطا با تولید خودسر یا خرید فرآورده‌های دست‌ساز ارزان مطمئن‌تر است.

فناوری SIP ارزان‌ترین نیست. اگر خانه‌ای کم‌مصرف را خودتان با فناوری قابی کلاسیک بسازید، می‌توانید نتیجه را به هزینه‌ای کمتر از ساخت با SIP بگیرید. متخصصان آمریکایی بر آن‌اند که قیمت بالاتر خانه‌های SIP در سنجش با برخی خانه‌های قابی با گذر زمان و با کارایی بهتر خودش را بازمی‌گرداند. سنجش البته برای دیوارهای با ضخامت یکسان است. خانه‌های قابی بسیار گران‌تر از خانه‌های SIP هم البته هست.

عایق معدنی معمولاً برای عایق دیوار با قاب چوبی به کار می‌رود. تا دیوار قابی به‌اندازه دیوار SIP با ضخامت 174 میلی‌متر گرم شود، باید قاب را از ستون‌هایی با پهنای 200-250 میلی‌متر، به‌جای 100-150 میلی‌متر معمول ساخت و با لایه پشم سنگ 200-250 میلی‌متر عایق کرد. از این رو دیوار قابی همتا در صرفه انرژی، حتی از نگاه مصالح، ارزان‌تر از دیوار SIP درنمی‌آید. جدا از این، کاربرد SIP برای دیوار، کار ساخت و نصب را به‌طور محسوس کم می‌کند و استحکام و دیگر ویژگی‌ها را در سنجش با دیوار قابی بهتر می‌کند.

اگر فناوری قابی بتواند در قیمت با SIP رقابت کند، دیگر فناوری‌های «اقتصادی» دیگر نمی‌توانند. در نگاه نخست دیوار چوب اره‌شده 150x150 میلی‌متر و SIP 174 میلی‌متر تقریباً همان‌قدر مصالح می‌برند. عیب‌های دیوار چوبی شناخته است. آماده شدن دیوار چوبی برای بهره‌برداری سال‌ها می‌برد. از همین رو چوب اره‌شده امروز کم و کمتر به کار می‌رود، به سود چوب پروفیل یا چسبی گران. اما این تنها مشکل نیست. حتی دیوار چوبی خوب‌ساخته با ضخامت 150 میلی‌متر برای منطقه مسکو بسیار سرد است و باید عایق شود. قیمت بالا می‌رود و مشکلات تازه پیدا می‌شود.

استحکام

بالاتر از استحکام یگانه خانه کانادایی گفتیم. یک نکته: آن استحکام خانه کانادایی به‌عنوان سازه بود و از این نظر همتایی ندارد. با این‌همه، در زمان جنگ بهتر است در خانه آجری از خود دفاع کرد: دیوار سنگی ضخیم از گلوله و ترکش نگه می‌دارد. درست است که نبرد بر شهرک ویلایی شما بعید است و تیراندازی باندها فرو نشسته. اما در زمین‌لرزه یا توفان قطعاً بهتر است در خانه کانادایی باشید. بسیاری از کسانی که چنین بلای طبیعی را گذراندند بعدها به خانه‌های ایمن کانادایی رفتند. چنان‌که مثلاً در ژاپن محافظه‌کار، پس از زمین‌لرزه 1995 که 5000 جان را در Kobe گرفت، و هر شش خانه کانادایی ایستادند (عکس).

«– خانه خوک کوچک باید دژ باشد! – نوف-نوف آرام پاسخ داد و به کارش ادامه داد» (س. و. میخالکوف، «قصه سه خوک کوچک»، 1936). و وسیله نقلیه خوک کوچک هم باید تانک باشد.

الزامِ اینکه دیوارها در برابر دزدبُری یا تخریب مکانیکی موضعی بایستند مطلق نیست، حتی برای سازه‌هایی چون زندان یا گاوصندوق بانک. حتی در چنین موارد هم سرمایه‌گذاری در سیستم‌های حفاظتی بهتر است. نه دیوار سنگی و نه نرده پنجره خانه شما را از دزدی نگه نمی‌دارد. اگر خانه برای سکونت دائم است، آوردن سگ بهتر است. مردم همه این‌ها را دیری است دریافته‌اند. تازگی سیستم‌های حفاظتی با پایش ویدیویی را بیش و بیش بر خانه‌های ویلایی (سنگی و چوبی) می‌توان دید. این سیستم‌ها در دسترس و بسیار کارآمدند.

نباید پنداشت خانه SIP سست است. به سبب ویژگی‌های سازه‌ای، پنل SIP بسیار مستحکم است و با پتک به یک ضربه سوراخ نمی‌شود. از نگاه دزدبُری، خانه کانادایی از خانه قابی معمولی مستحکم‌تر است.

عایق صوتی

عایق صوتی برای خانه ویلایی مستقل آن‌قدر که برای ساختمان آپارتمانی مسئله حادی نیست. همین نبودِ همسایه پرصدا در بالا یا کنار، زندگی آرام و بی‌سر‌و‌صدا را تأمین می‌کند. این از مزایای اصلی زندگی در خانه خودتان است.

صدا دو گونه است: هوایی (موسیقی، صدای مردم و مانند آن) و کوبشی (کوبیدن بر سازه‌ها). مانند همه سازه‌های لایه‌ای از گونه «جرم-فنر-جرم»، پنل SIP صدای هوایی را خوب می‌گیرد، ویژه در بسامدهای بالا. در بسامدهای پایین، دیوارهای سبک کمی از دیوارهای سنگین کم می‌آورند.

این در نظر است. در عمل، صدای تلویزیون یا گفت‌وگو در اتاق همسایه تقریباً از پنل SIP 174 میلی‌متر پوشیده با ورق گچی از دو سو نمی‌گذرد. صدا آرام‌تر از تیک‌تاک ساعت کوارتز می‌نماید و خواب را هیچ نمی‌آشوبد. در خانه SIP از آنچه بیرون می‌گذرد هم ناخوشی نیست. برای شنیدن قطاری که نزدیک می‌گذرد باید ویژه گوش سپرد، و از خیابان صدا زدن صاحبان خانه تقریباً ناشدنی است. این هزار بار آزموده شده. برای آنکه کسی پاسخ دهد باید بر دیوار کوبید. و آن دیگر صدای کوبشی است.

در صدای هوایی، ویژگی‌های تقریباً همه مصالح سازه‌ای به هم نزدیک است. راه‌حل کارآمد مسئله عایق صوتی، کاربرد سازه‌های چندلایه و مصالح ویژه عایق و جاذب صداست.

برای مقایسه: پرده سنگین تراز صدا را 13 دسی‌بل و دو برابر کردن ضخامت تیغه آجری آن را 6 دسی‌بل کم می‌کند. نقطه ضعف در برابر صدای هوایی در هر خانه پنجره‌ها و درها (بیرونی و داخلی) است.

در صدای کوبشی، پنل SIP به سبب سختی و وزن کمش از دیوارهای سنگین آجری یا بتنی کم می‌آورد. اما صدای کوبشی در خانه مستقل تنها مسئله سقف میان‌طبقه است. در خانه کانادایی تنها مهمانان بر دیوار می‌کوبند، پس از آنکه بدانند خانه از SIP ساخته شده. در ساختمان بتنی چندطبقه است که همه رنج می‌برند وقتی کسی دیوار را سوراخ می‌کند.

در هر خانه، مسئله صدای کوبشی در صورت نیاز با تدبیرهای طراحی حل می‌شود. مثلاً کف «شناور» اجرا می‌شود. موکت و مانند آن نیز صدای هوایی و کوبشی را خوب می‌گیرد.

سقف میان‌طبقه SIP بسیار وقت‌ها در خانه‌های مستقل به کار می‌رود. تجربه چنین خانه‌هایی نشان می‌دهد سقف SIP ناخوشی مهمی نمی‌سازد. اما بیشتر سازندگان هم‌نظرند که تیر سنگین برای سقف میان‌طبقه از SIP بهتر است. با این‌همه باز هم، در خانه مستقل صدای کوبشی سقف مسئله جدی نیست. طبقه دوم معمولاً محل استراحت است، نه جای ورزش. اگر کف طبقه دوم را موکت کنید، با هر سازه کفی صدای قدم آزارتان نمی‌دهد.

تهویه

ضرورت تهویه خوب به دلیلی ویژگی (عیب) خانه‌های کانادایی شمرده می‌شود. مردم را سنجش خانه‌های SIP با فلاسک سرگردان می‌کند. در واقع آن دو تنها در مقاومت حرارتی بالای دیوار مشترک‌اند. برخلاف فلاسک، خانه کانادایی پنجره و در دارد که هوای تازه از بیرون پیوسته یا دوره‌ای از آن‌ها کشیده می‌شود. مانند هر خانه دیگری، در خانه کانادایی لباس خشک می‌شود، خوراک پخته می‌شود، حمام می‌کنند و مانند آن. و هیچ‌یک از این‌ها سیستم تهویه ورودی و خروجی ویژه و پیچیده‌ای نمی‌خواهد.

از اینجا آغاز می‌کنیم که هر فضای مسکونی باید خوب تهویه شود. بر پایه SNiP 2.08.01-89، هوای فضای مسکونی باید تقریباً هر ساعت نو شود. این خانه چوبی را هم در بر می‌گیرد، چون توان دیوار چوبی در گرفتن رطوبت و بردن فرآورده‌های سمی فعالیت انسان به بیرون، بر هوای فضای مسکونی تنها کمی اثر دارد. نفوذپذیری هوای چوب هم مهم نیست. اثر مثبت کاربرد چوب، آجر، بتن فوم و دیگر مصالح برای دیوار در بهترین حال چند درصد است.

حس هوای تازه در سازه‌های چوبی از درزهای بسیاری می‌آید که هوای تازه پیوسته از بیرون از آن‌ها کشیده می‌شود (نفوذ). به زبان فنی، نفوذپذیری هوای یک سازه چوبی بسیار وقت‌ها صدها برابر خود چوب است. «نفس کشیدن» دیوارهای چوبی را بهتر از همه در زمستان با دوربین گرمانگار می‌توان دید:

شکاف‌های زرد روی ترموگرام دیوار چوبی، هوای گرمی است که از اتاق بیرون می‌رود (و هوای سرد از پایین کشیده می‌شود). اگر چند سوراخ سرتاسری در دیوار SIP بزنید، کم از چوبی «نفس نمی‌کشد»!

کمی نفوذ هوا زیانی ندارد. اما نفوذ بیش از اندازه هوا از دیوارها در خانه‌های چوبی بسیار وقت‌ها مشکلی جدی می‌شود. ناچار می‌شوید نازک‌کاری را بردارید و درزهای پدیدآمده را درزگیری کنید. همین حالا چند مشتری داریم که دقیقاً پس از تجربه ناکام خانه چوبی فناوری SIP را برگزیدند.

«مسئله» تهویه در جایگزینی پنجره‌های چوبی قدیم «نفس‌کش» با شیشه دوجداره امروزی هم پیش می‌آید. درزهای بسیار قاب‌های چوبی قدیم ورود پیوسته هوای تازه از بیرون را تأمین می‌کند. اینکه این ورود بر پایه استانداردهای بهداشتی بس است یا نه، به وضع قاب پنجره‌ها بستگی دارد. این تبادل هوا به شیوه‌ای شناخته تنظیم می‌شود: در زمستان درز قاب‌های چوبی را با پنبه پر و با نوار کاغذی می‌بندند. در تابستان برعکس، پنجره کوچک بالا را باز می‌کنند.

پنجره‌های امروزی کیپ‌اند. اگر همیشه بسته بمانند، تهویه تنها از درز دیوار و در شدنی است. در خانه چوبی این حساس نیست – درزهای دیوار هم بس است. در خانه‌های سنگی اما صاحبان ناچارند هوادهی منظم را به یاد بسپارند و تولیدکنندگان ناچارند بهبودهای گوناگون به طراحی پنجره بیفزایند، مانند تهویه شیاری (زمستانی).

و بدین‌سان «مسئله» خانه کانادایی با پنجره و در کیپ این است که انسان تهویه اتاق را در دست دارد، حتی (در نظر) تا بستن کامل ورود هوا از بیرون. اما این عیب نیست، مزیت است! توانِ در دست داشتن تبادل هوا در خانه کانادایی امکان می‌دهد آن را از نگاه صرفه گرمایش بهینه کنیم. اتاق‌هایی که کم به کار می‌بریم کمتر هوا می‌خورند، و برعکس. به اتاق کار رفتید – چند دقیقه پنجره را باز کنید. اتاق خواب را پیش از خواب هوا دادید، و مانند آن. همه این‌ها را در مدرسه به ما آموختند. تنبل‌ها می‌توانند پنجره را همیشه در حالت تهویه شیاری بگذارند. اثرش همان است که در خانه چوبی با درزهایش.

در زمستان وسوسه کم کردن تبادل هوا با بیرون سرد وجود دارد. صرفه‌جویی بیش از اندازه در تهویه می‌تواند کیفیت هوای خانه را به مشکل بیندازد!

آشپزخانه و حمام‌ها تبادل هوای شدیدتری می‌خواهند. دقیقاً همین‌جا هواکش طبیعی یا مکانیکی گذاشته می‌شود. هوای تازه از پنجره و درزها نخست به اتاق‌های نشیمن و سپس به اتاق‌های خدماتی که هواکش دارند می‌رود. طبیعی است که اتاق‌های خدماتی تبادل هوای شدیدتری می‌گیرند.

بسیاری مسئله تهویه را به نفوذپذیری بخار کم پنل‌های SIP پیوند می‌دهند. در واقع نفوذپذیری بخار کم مزیتی برای SIP است. رطوبت درون دیوار همیشه بد است. چون نقطه شبنم در فصل سرد درون دیوار می‌افتد، بخاری که به دیوار می‌رسد بیرون نمی‌رود و در آن به‌صورت میعان گرد می‌آید. مقاومت حرارتی و عمر دیوار کم می‌شود. نمناکی قارچ و کپک می‌آورد. اقلیم درون خانه بد می‌شود.

«دیوارهای نفس‌کش» تبلیغ است. هیچ SNiP‌ای کاربرد پوسته ساختمان را برای خشک کردن هوا روا نمی‌داند! اصطلاح «تنفس دیوارها» فنی نیست. مقدار بخار آبی که با پخش از دیوار بیرونی می‌گذرد بر اقلیم درون خانه اثری ندارد. این یک واقعیت علمی است. نفوذپذیری بخار آجر دو برابر چوب در عرض الیاف است، پس «نفس کشیدن» دیوار آجری را ببینیم. گذر بخار آب از دیوار آجری 0,5-3% تمام بخار آب بیرون‌رفته از خانه را می‌سازد. دیوار آجری نمی‌تواند، حتی تا اندازه‌ای، جای تهویه را در بیرون بردن بخار آب از اتاق‌ها بگیرد. بر پایه داده‌های علمی، اتاق‌های خانه کانادایی دست‌بالا 3% بیش از خانه آجری هوادهی می‌خواهند.

مسئله ترتیب تهویه بسیاری را نگران می‌کند. پاسخ این است. سیستم تهویه مکانیکی امروزی ویژگی الزامی خانه کانادایی نیست! این واقعیتی است که تجربه نشان داده. آمریکایی‌ها عکس آن را می‌گویند. اما ذهنیتشان دیگر است. سیستم تهویه چیزی خوب و سودمند است، مانند جاروبرقی توکار یا کنترل اقلیم. آسوده است اما در دسترس همه نیست. در کانادا خانه بی‌چنین سیستم‌هایی ساخته نمی‌شود. در شرایط ما به‌تمامی می‌توان به هوادهی معمول از پنجره کوچک بسنده کرد. در اتاق‌های پررطوبت (آشپزخانه، حمام) باید هواکش نصب کرد. در اتاق‌های دیگر هوادهی منظم از پنجره بس است.

اینرسی حرارتی

ظرفیت گرمایی کم دیوارهای پنل SIP که بالا به‌عنوان مزیت گفته شد، در شرایطی می‌تواند عیب هم باشد. دیوارهای سنگین گرمانگهدار در تابستان می‌توانند به یاری نوسان روزانه دما، در درون خانه تنظیم‌کننده دمای غیرفعال باشند. دیوارهای سردشده در شب، هوای گرمی که روز از بیرون می‌آید را سرد می‌کنند و برعکس. این تنظیم زمانی سودمند است که میانگین روزانه دمای هوا برای مردم آسوده باشد. اما اگر شب چندان خنک نباشد و روز بسیار گرم، خانه سنگی از کولر بی‌نیاز نیست. خانه کانادایی اما مانند فلاسک خنکی هوای شب را دیرزمانی نگه می‌دارد. ژوئیه گرم 2010 امکان داد کارایی عالی خانه‌های پنل SIP در عمل آزموده شود. این را بالا گفتیم.

در زمستان دیوارهای بیرونی سنگین به‌عنوان تنظیم‌کننده اقلیم مطلقاً بی‌فایده‌اند. زمستان روز و شب سرد است. اگر خانه همیشه گرم نشود، بلکه دوره‌ای، مثلاً با هیزم، آنچه لازم است اجاق سنگی سنگینی به‌عنوان انباره گرما است، نه دیوار آجری بیرونی. و تا دیوار بیرونی در زمستان انباره گرما شود، باید از بیرون خوب عایق گردد! اما آنگاه این دیوارها در تابستان دیگر نمی‌توانند یک‌شبه زود سرد شوند. همان خانه SIP می‌شود، اما با انباره گرمای درونی. در خانه SIP می‌توانید انباره گرما بسازید (اجاق سنگی و/یا دیوار داخلی چوبی بسازید، دیوارها را با دو لایه یا بیشتر ورق گچی بپوشانید و مانند آن)، اما تجربه نشان می‌دهد لازم نیست.

در ناحیه ادینتسوو خانه SIPی هست که شومینه تنها گرمایش آن است. این موردی کم‌یاب است، چون همه سیستم گرمایش اصلی‌ای نصب می‌کنند و شومینه یا بخاری را پشتیبان می‌گیرند. برای صاحب این خانه سونایی از SIP مونتاژ شد. به گفته صاحبش، روزی یک بار شومینه را روشن می‌کند. و نه همیشه. در زمستان آزمود: در دو سه روز دما زیر 15ºC نیامد. گرمای گرد‌آمده در وسایل خانه، مبلمان و نازک‌کاری (چند تن ورق گچی) برای نگه داشتن دمای آسوده در خانه کانادایی به مدت دراز به‌تمامی بس است.

تنها نکته شایان ذکر اینجا: زیاد بر خودتان آزمایش نکنید و به بهای تهویه در گرمایش صرفه‌جویی نکنید. پولی که برای گرم کردن هوای تازه می‌رود سرمایه‌گذاری در سلامت شماست. چیز دیگری است که گرما از پوسته ساختمان با تبادل گرما بیرون برود. آن هم پول هدررفته است و هم زیان به محیط زیست.

پایداری سازه

بازار امروز املاک چنان است که اگر خانه را سرمایه‌گذاری ببینیم، برتری از آن خانه‌های آجری است. با یک شرط مهم: باید به‌واقع پول بسیاری بگذارید. وگرنه خانه سنگی برای نوادگان شما سرمایه نیست، مسئله خراب کردن یا بازسازی است، به دلیل اقتصادی یا به سبب سادگی معماری‌اش. نوادگان شما به احتمال بیشتر برای تکه زمینی که خانه روی آن ساخته شد سپاسگزار خواهند بود.

به سبب بالا رفتن بهای انرژی و افزایش پیش‌بینی‌شده مالیات ملک، وضع بازار املاک می‌تواند در آینده نزدیک به‌شدت تغییر کند. اگر در روسیه، به شیوه اروپا، گذرنامه انرژی برای خانه‌های مستقل بیاید، بازار املاک برای بسیاری به‌طرز فاجعه‌باری تغییر می‌کند. نمونه اروپا نشان می‌دهد آینده از آن خانه‌های کم‌مصرف است.

خانه آجری برای داشتن خوب است، خانه کانادایی برای زندگی.

دوام

و سرانجام، در مسئله دوام خانه. به نقل از شرکت‌های خارجی بسیار از عمر 150 ساله خانه کانادایی می‌نویسند. در کل، دوام خانه آن‌قدر که به چگونگی ساخت و نگهداری‌اش بستگی دارد به گزینش مصالح بستگی ندارد. کهن‌ترین خانه‌های نیم‌چوبی، که در طراحی به کانادایی می‌مانند، بیش از نیم هزاره ایستاده‌اند. آلونک‌های چوبی معمولی بی‌پی و بی‌حفاظ زیستی بیش از نیم سده می‌ایستند. امروز مسئله کهنه شدن خانه موضوعیت بیشتری دارد.

4. نتیجه‌گیری

با جمع همه شاخص‌ها، پنل‌های SIP بهترین مصالح برای سازه باربر خانه مستقل کم‌مصرف است. از همه مزایای فناوری SIP دو مورد را ویژه نام می‌بریم:

• کارایی عایق حرارتی بالای پوسته ساختمان‌های SIP در تمام عمر خدمتشان، که ساخت پنل‌ها در شرایط ثابت آن را تأمین می‌کند و تقریباً به کیفیت نصب بستگی ندارد

• آسانی نصب: در ساخت خانه با دست خودتان فناوری کانادایی رقیبی ندارد

در پایان می‌خواهیم درباره افسانه‌ای پراکنده در روسیه بگوییم: «خانه‌های SIP در غرب برای فقیران و بی‌خانمان‌ها است». بسیار آسان است ببینیم چنین نیست، با سری زدن به چند منبع غربی درباره SIP. هیچ‌جا گفته نمی‌شود فناوری SIP ارزان است! در بازار غربی این فناوری به‌عنوان فناوری ساخت سبز (Green Building) و صرفه انرژی (Energy Star) جا گرفته است! و از SIP همه چیز ساخته می‌شود، از آلونک باغ تا کوشک و ساختمان اداری. شکوه نازک‌کاری و تجهیز برخی خانه‌های SIP چشمگیر است. تجهیزات فنی موضوعی جداست. پایین‌تر چند عکس از «خانه‌های فقیران» (آمریکا و بریتانیا) است که در 30 دقیقه نخست در اینترنت یافتیم، با پیوند منبع اصلی:

عکس‌های بسیاری از ساختمان‌های باشکوه ساخته‌شده از SIP را در سایت انجمن آمریکایی سازندگان SIP، SIPA می‌یابید.

و «خانه فقیران»: خانه «کدوی پیر» را از هر مصالحی می‌توان ساخت. خانه کانادایی برای فقیر نیست، برای زیرک است.

مجموعه عکس دیگری در موضوع محیط زیست، که نصب سقف SIP روی خانه‌ای از چوب خالص را نشان می‌دهد (Eagle Panel Systems, Inc.):

بسیاری می‌گویند آمریکایی‌ها تنها برای صرفه‌جویی خانه قابی می‌سازند، چون آمریکایی «میانگین» پول آجر و چوب ندارد. مشتری «Eagle Panel Systems» تنها پول یک خانه چوبی داشت؟

اگر بخواهید، می‌توانید خانه یا گاراژ خود را خودتان بسازید یا خانه‌ای قدیمی را بازسازی کنید و مانند آن. با خرید بسته خانه از ما همه توصیه‌های ساخت را می‌گیرید.

مونتاژ پنل‌های SIP کاری پیچیده است، اما به‌تمامی شدنی. تا اندازه بسیاری به سبب سرعت و سادگی نصب است که پنل‌های SIP این‌قدر گسترده شده‌اند. می‌خواهیم هشدار دهیم مونتاژ خانه، مانند ساخت از هر مصالح دیگر، مهارت‌های ویژه‌ای می‌خواهد که متخصصان ما دارند. اما اگر با این‌همه خواستید خانه را خودتان مونتاژ کنید، باید چند توصیه را سخت رعایت کنید:

– باید بدانید پنل‌های SIP روی قاب چوبی یا بتن مسلح با پیچ خودکار ویژه نصب می‌شوند. همچنین یاد داشته باشید طول پیچ نصب باید از پهنای پنل و قابِ پیوندشده بیشتر باشد. پس از مونتاژ، پیچ باید 10 – 20 میلی‌متر از قاب بیرون بزند. درزها و لبه‌های پدیدآمده سازه را باید با قطعات پوشش ویژه پوشاند که آن‌ها هم با پیچ خودکار کوچک بسته می‌شوند.

– گامی الزامی در نصب پنل‌های SIP، درزبندی است. مناسب‌ترین مواد برای این کار نوار درزبند پلی‌اورتان و فوم نصب است.

– از مهم‌ترین مراحل نصب، برش پنل‌های SIP است. پیش از هر چیز توجه کنید که نصب پنل‌های SIP از گوشه دیوار آغاز می‌شود. بدین‌سان نیاز به برش پنل به کمترین حد می‌رسد. پنل‌ها را باید با اره عمودبر برقی یا اره رفت‌و‌برگشتی برید.
چنان‌که می‌بینید، نصب پنل‌های SIP به‌واقع دشوار نیست. داشتن مهارتی معین و پایبندی سخت به توصیه‌های تولیدکننده بس است.