فرایند تولید پلی‌استایرن منبسط کم‌انرژی است و این به آزادسازی کمینه دی‌اکسید کربن یاری می‌کند. ویژگی‌های یگانه پلی‌استایرن منبسط به‌عنوان عایق گرما آن را از نخستین مصالحی می‌کند که مستقیم به کاهش گسترده اثر گلخانه‌ای یاری می‌دهد. در بخش مسکونی، پلی‌استایرن منبسط مصرف برق را کم می‌کند و بدین‌سان آزادسازی دی‌اکسید کربن در جو را پایین می‌آورد. بر پایه سیاست کنترل آزادسازی انرژی در فرانسه در 25 سال گذشته، تدبیرهای عایق‌کاری خانه آزادسازی دی‌اکسید کربن را بیش از 40 میلیون تن کم کرد.
چه تأثیری بر لایه اوزون دارد؟
چنین نیست: در فرآورده نهایی و در فرایند تولید هیچ ماده زیان‌آوری نیست.
چه تأثیری بر آلودگی هوا دارد؟
پنتان تنها ترکیب آلی فرّاری است که در تولید پلی‌استایرن منبسط آزاد می‌شود. در عین حال سهم آن از کل ترکیب‌های آلی که سیاره آزاد می‌کند تنها 0,2% است.
پلی‌استایرن منبسط در پایان عمر خود می‌تواند رودها و آب‌های زیرزمینی را بیالاید؟
به‌هیچ‌روی. حتی اگر پلی‌استایرن منبسط مدت درازی با آب در تماس بوده باشد، بی‌اثری شیمیایی و باکتریولوژیک و پایداری کلی‌اش تضمین می‌کند هیچ تغییری در محیط آب رخ نمی‌دهد.
آیا پلی‌استایرن منبسط بازیافت می‌شود؟
بله، پلی‌استایرن منبسط را به‌طور کامل (100%) می‌توان بازیافت کرد. پس از خردکردن نخست، تا به دست آمدن 100% مواد اولیه قابل انبساط بازفرآوری می‌شود.
پلی‌استایرن منبسط و آتش
مانند بسیاری مصالح و فرآورده‌های ساختمانی دیگر، عایق پلی‌استایرن منبسط می‌تواند آتش بگیرد. مانند همه مواد آلی، پلی‌استایرن منبسط در سوختن از 1000 تا 3000 مگاژول بر کیلوگرم آزاد می‌کند. برای مقایسه، چوب خشک در سوختن 7000 — 8000 مگاژول بر m3 می‌دهد. از این رو پلی‌استایرن منبسط در سنجش با دیگر مواد شریک در آتش (مبلمان، لینولئوم و مانند آن) افزایش دمای ناچیزی می‌سازد.
سهم انرژی پلی‌استایرن منبسط در آتش‌سوزی کمتر از 2% سهم همه مواد سوختنی شریک در سوختن خانه است. مسئله اصلی بهره‌برداری درست از ساختمان‌ها و سازه‌ها و رعایت قواعد ایمنی آتش است. با رویکرد درست و پایبندی به این الزامات، خطر آتش به‌شدت پایین می‌آید.
برای آنکه به پیش‌داوری‌های گونه‌گون درباره پلی‌استایرن منبسط تن ندهیم، باید به واقعیت‌ها بازگردیم. و واقعیت‌ها خود سخن می‌گویند: در 40 سال، پلی‌استایرن منبسط ناروا مسئول دو سانحه جدی خوانده شد و بعدها روشن شد علت‌ها نصب نادرست و رعایت نکردن قواعد پایه ایمنی آتش بود. در همان حال در اروپا از 1960 بیش از یک میلیارد متر مربع پلی‌استایرن منبسط در عمارت‌ها، ویلاها و ساختمان‌های مسکونی به کار رفته است.
در ادامه پاسخ رایج‌ترین برداشت‌های نادرست آمده است.
آیا درست است که سوختن پلی‌استایرن منبسط گاز سمی آزاد می‌کند؟
همه مواد شیمیایی آلی، از جمله پلاستیک، چوب، کاغذ، پشم و پنبه، در سوختن گستره فراخی از فرآورده‌های سمی آزاد می‌کنند، از جمله مونوکسید کربن. این در آتش‌سوزی معمولاً خطرناک‌ترین گاز است. سوختن مواد آلی گفته‌شده می‌تواند به کمبود اکسیژن هم بیانجامد. دانستن ترکیب شیمیایی و ساختار مواد آلی پایه‌ای برای فهم اینکه چرا در سوختنشان دود و گاز سمی پدید می‌آید می‌دهد. بیشتر مواد آتش‌گیر کربن دارند، از این رو در سوختن اکسید می‌شوند و دی‌اکسید کربن (CO2) آزاد می‌کنند. اگر فرایند اکسایش به‌اندازه کامل نباشد، مونوکسید کربن (CO) آزاد می‌شود. نزدیک 0.3% یا 3000 PPM از CO پس از 30 دقیقه مواجهه برای انسان کشنده است. پلی‌استایرن گرم‌شده تا 300 °C تنها 10 PPM (قسمت در میلیون) مونوکسید کربن می‌دهد؛ تا 400 °C تنها 50 PPM؛ تا 500 °C تنها 500 PPM؛ و در گرم شدن تا 600 °C 1000 PPM مونوکسید کربن آزاد می‌کند.
آیا پلی‌استایرن منبسط در آتش خطری جدی است؟
روشن است که پلی‌استایرن منبسط آتش‌گیر است، اما برخلاف بسیاری مصالح با شعله‌ای دیدنی می‌سوزد و همین امکان می‌دهد آتش به‌موقع دیده شود و بی‌درنگ مهار آغاز گردد.
حقیقت این است که پلی‌استایرن منبسط در برخورد با منبع گرمای به‌اندازه نیرومند می‌سوزد. در خانه مصالح بسیاری هست که در دمای پایین‌تر از پلی‌استایرن منبسط آتش می‌گیرند، چنان‌که جدول زیر نشان می‌دهد. بیش از این، برای کم کردن احتمال اشتعال تصادفی، همه ورق‌های عایق حرارتی پلی‌استایرن منبسط ساخت روسیه برای کار ساختمانی، افزودنی کندسوز دارند که در تولید به آن‌ها داده می‌شود.
پایین‌تر بخشی از خبرنامه فنی شماره 16 شرکت «BASF Styropor» آمده است (منبع اصلی: Carlos J. Hilado, Flammability Handbook for Plastics). تحلیلی سنجشی از داده‌های دمای اشتعال لحظه‌ای و خودسوزی برخی مواد خانگی می‌دهد.
دمای اشتعال لحظه‌ای دمایی است که در آن بخارهایی پدید می‌آید که آمیخته با هوا از منبع شعله بیرونی آتش می‌گیرد.
دمای خودسوزی دمایی است که در آن مصالح بی‌هیچ منبع شعله بیرونی دود می‌کند یا آتش می‌گیرد.
جدول 1. دمای اشتعال مواد رایج خانگی
افزودنی‌های کندسوز چقدر کارآمدند؟
افزودن مواد شیمیایی کمک می‌کند مصالح از منبع آتش کوچک مانند کبریت یا سیگار روشن شعله نگیرد. این در جابه‌جایی و نصب ورق‌های پلی‌استایرن منبسط عامل ایمنی بسیار ارزشمندی است.
چنان‌که روشن است، افسانه‌های پلی‌استایرن منبسط تنها نادقیق نیستند، دروغ‌اند. برخورد نادرست با گاز گاه به انفجار می‌انجامد، آیا گاز را بر آن ملامت می‌کنند؟ بی‌دقتی هزاران مرگ در جاده‌ها می‌سازد، آیا به سبب آن از خودرو دست می‌کشیم؟
بله، پلی‌استایرن منبسط سوختنی است، اما سازه‌های چوبی هم می‌سوزند. در ساختمان، پلی‌استایرن منبسط همیشه درون سازه است، یعنی از همه سو با بتن، آجر یا دیگر مصالح سازه‌ای پوشیده، و سهمش از کل جرم همه مواد سوختنی شریک در آتش یک خانه (چوب، پلی‌اتیلن، سلولز و مانند آن) ناچیز است، همان‌گونه که سهمش از کل مواد زیان‌آور آزادشده در آتش.
به گفته کارشناسان، کاربرد درست با رعایت همه الزامات موجود نصب، بهره‌برداری و ایمنی آتش، به‌کارگیری کامیاب این مصالح را در هر سازه‌ای ممکن می‌کند.
پلی‌استایرن منبسط و سلامت
پلی‌استایرن منبسط به‌هیچ‌روی سمی نیست و بی‌هیچ دل‌نگرانی به کار می‌رود. این را هم تأیید می‌کند که سال‌های دراز در ساخت بسته‌بندی خوراکی که مستقیم با خوراک تماس دارد به کار می‌رود. پلی‌استایرن منبسط کلروفلوروکربن (CFC) و کلروفلوروکربن نیمه‌هالوژنه (HCFC) ندارد و هرگز نداشته است.
در ساخت هم پلی‌استایرن منبسط عایقی ایمن است که بی‌خطر و بی‌تدبیر ایمنی افزوده به کار می‌رود. پلی‌استایرن منبسط ماده خطرناک، زهرآگین و سمی ندارد و در تمام دوران کاربردش هیچ تجهیز حفاظتی افزوده (مانند ماسک تنفسی یا دستکش) لازم نبوده است. هیچ موردی از بیماری شغلی پیوسته به پلی‌استایرن منبسط ثبت نشده است.
پلی‌استایرن منبسط در برابر نشست (تراکم) به‌خوبی مقاومت می‌کند و دوام ویژگی‌های عایق حرارتی خود را تضمین می‌کند. پس از سال‌ها بهره‌برداری، پلی‌استایرن منبسط در زیست‌شناسی و میکروب‌شناسی هم کاربرد یافت و باز نشان داد خطری برای سلامت انسان نیست.
این را سرشت خود پلی‌استایرن منبسط توضیح می‌دهد: با ساختار بی‌اثرش، از نظر زیستی بی‌طرف است و سال‌های دراز پایدار می‌ماند. در پیرامون ما استایرن یگانه‌پار در رزین گیاهان و در خوراکی‌هایی چون توت‌فرنگی، لوبیا، آجیل، آبجو و شراب هست. و چون گازی جز هوا ندارد، پلی‌استایرن منبسط حساسیت و بیماری پنهان نمی‌آورد.
پلی‌استایرن منبسط و جوندگان
بهار و پاییز فصل شدیدترین زادوولد جوندگان است. آلودگی ساختمان‌ها به جوندگان هر سال بیشتر می‌شود. دلیل رشد آلودگی پیش از هر چیز در کاهش شمار محل‌ها و محوطه‌های تیمارشده است (واحدهای صناعتی و زیرزمین ساختمان‌های مسکونی).
جوندگان، ویژه موش‌های خانگی، از دیرباز همراه همیشگی انسان‌اند. در راهشان به خانه مردم تقریباً هیچ سدی نمانده است. امید و انتظار اینکه جوندگان خودشان بروند بی‌فایده است. باید با آن‌ها جنگید، شمارشان را کم کرد و شرایط ورودشان به خانه را فراهم نکرد. جوندگان، از جمله موش صحرایی و موش خانگی، منبع و ناقل بسیاری بیماری‌های عفونی و انگلی خطرناک برای انسان‌اند. پس نیازی نیست بترسیم موش پلی‌استایرن منبسط بخورد؛ با موش‌ها، ناقلان بیماری‌های هولناک، باید جنگید.
اما باید تأکید کرد که این پندار که موش‌ها خانه‌های دارای پلی‌استایرن منبسط را تهدید می‌کنند بیش از داستانی ترساننده برای خیال برافروخته برخی شهروندان هیستریک نیست. آیا خردمندی می‌تواند جدی بپندارد که سازندگان فناوری‌ای که دهه‌ها هست احتمال ورود موش را در نظر نگرفتند و راهی برای این دردسر نیافتند؟ اگر این مشکلی بود، فناوری به‌سادگی نمی‌ماند و در این مقیاس بزرگ جهانی گسترش نمی‌یافت.
خودتان داوری کنید. گفتن اینکه موش‌ها پلی‌استایرن منبسط می‌خورند، کم‌اش این است که نادرست است. موش‌ها می‌توانند در آن تونل بزنند، اما آن را نمی‌خورند. چرا؟ چون پلی‌استایرن منبسط (PSB-S) در جانوران و ریزاندامگان گوارده نمی‌شود، پس آن را خوراک نمی‌کنند و بستر مغذی برای قارچ و باکتری نمی‌سازد.